Giritli Sırrı Paşa'nın Türk düşüncesine katkıları Mi'yârü'l-Makâl adlı eserinin tercümesi ve mantık anlayışı

Bu çalışmanın konusu, asıl adı Selim Sırrı Paşa (1844-1895) veya Muhammed Sırrı Paşa olan Giritli (Giridî) Sırrı Paşa'nın Mi'yâr'ül-Makâl adlı eserini tercüme etmek ve bu eserin bir değerlendirmesini yapmaktır. Giritli Sırrı Paşa Mi'yâr'ül-Makâl adlı eserini, önce Arapça paragrafı yazarak sonra da o paragrafı Osmanlı Türkçesi'ne tercüme ederek kaleme almıştır. Amacımız Osmanlı Türkçesi ile yazılmış olan paragraflara fazla müdahalede bulunmadan Türkiye Türkçesine çevirerek eseri akademik hayata kazandırmak ve bu eseri klasik mantık disiplini bakımından incelemektir. Eser, Sırrı Paşa'nın dönemini dikkate aldığımızda, kendi çağdaşlarıyla oldukça benzer konuları işlemiştir. Onun çağdaşlarından bir farkı, bazı püf noktaları diğerlerine göre daha net bir şekilde anlatmasıdır. Eserin günümüz Türk Düşüncesine katkısı şu bakımdandır: Bu metin, Türk öğrencilere yönelik olarak, geleneksel Arapça mantık metinlerini okumaya başlamak isteyenler için iyi bir giriştir. Çünkü Arapça temel teknik terimler, hem Osmanlıcasında verilmiş hem de o terimler üzerinde Türkçe düşünme imkânını sağlamıştır. Yazarın eserde, özellikle pedagojik bir amaç güttüğü görülmektedir. Bu yönüyle hem Türkçe Mantık öğretim kitaplarının yazımı bakımından hem de yoğun bir dil kullanılan Arapça mantık eserlerini çözümleme bakımından oldukça faydalıdır. Sırrı Paşa, Farabi ve İbn Sina geleneğinde bir mantık yazarıdır. Döneminin bir başka mantık yazarı olan Ahmet Cevdet Paşa kadar mantık disiplinine hâkimiyeti vardır. İkisinin gündemlerine aldıkları mantık konuları önemli derecede benzerlik göstermektedir.Anahtar Kelimeler: Giritli Sırrı Paşa, Mantık, Türk Düşüncesi, Felsefe, Osmanlı.