Güneydoğu Anadolu asfaltit ve kömürlerinin pirolizi ile sıvı yakıt eldesi ve karakterizasyonu

ÖZET Bu çalışmada Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ndeki katı fosil yakıtlardan alman numunelerin TGA analizleri ve piroliz yöntemiyle sıvı yakıt elde edilmesi imkanları araştırıldı. Çalışmanın ilk bölümünde, Silopi -Harbul, Şırnak-Avgamasya, Şırnak-Segürük filonlarmdan ve Diyarbakır-Hazro kömür ocağından numune alma yöntemine göre örnekler alındı. Alınan bu örneklerin boyut analizleri ve kimyasal analizleri yapıldı. İkinci bölümünde, bu örneklerin tane boyutuna göre termogravimetrik analizleri (TGA) incelendi. Deneyler izotermal olmayan koşullarda ve atmosferik basmç allında gerçekleştirildi. TGA eğrilerine dayanarak numunelerin ağırlığının ısı enerjisinin ektisiyle nasıl değiştiği saptandı. Üçüncü bölümünde ise piroliz yöntemi ile sıvı yakıt elde edildi. Elde edilen artık kok, sıvı ürün, su, gaz miktarları ve piroliz dönüşümü belirlenerek, en yüksek verimin elde edildiği şartlar belirlendi. Piroliz deneylerinde kömür türünün etkisi, tane boyutu etkisi ve sıcaklığın etkisi incelendi. Çalışmanın son aşamasında, piroliz sonucunda elde edilen sıvı ürünün suyu ayrıldıktan sonra, önce n-pentan sonra toluen çözücüleri kullanılarak, sırasıyla yağ, asfalten ve preasfalten fraksiyonlarına ayrıldı. Daha sonra n-pentanda çözünen (yağ) silikajel kolon kromatografisine tabi tutuldu, n- hekzan, toluen ve metanol kullanarak yağ sırasıyla alifatik, aromatik ve polar bileşenlerine ayrılarak bu bileşenlerin yağ numuneleri içerisindeki miktarları tayin edildi.