Günümüz kullanıcılarının avlulu mekân örgütlenmelerine ilişkin algıları

Dünyanın birçok yerinde bulunan avlulu mekân örgütlenmeleri, özellikle sıcak- kuru iklimin hâkim olduğu alanlarda güneş ışığını kontrol etmek ve serin alanlar yaratmak için üretilmiştir. Sıcak bir iklime sahip olan Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan tarihi kentlerin mimari dokusuna hâkim olan avlulu geleneksel binalar da binlerce yıllık bilgi birikimini bünyesinde saklayan iklime uygun bina üretim stratejilerinin günümüze yansıyan örnekleridir. Günümüzün konut mimarisinde bu bina formu neredeyse terk edilmiştir. Ancak son yıllarda tasarımlarında avlulu bina formunun kullanıldığı bazı kamu binaları dikkat çekmektedir. Bu amaçla Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan Diyarbakır, Mardin, Şanlıurfa ve Gaziantep illerinde üretilen, çoğunluğu yarışma projesi sonucu ödül almış avlulu beş kamu binası, barındırdığı avlulu mekân örgütlenmesi bakımından incelenmiştir. Bu çalışmanın temel amacı, günümüz kullanıcılarının avlulu mekân örgütlenmelerine ilişkin algılarının belirlenmesine odaklanmaktadır. Çalışma kapsamında seçilen beş kamu binası, kullanıcı odaklı incelenmiştir. Veriler, 215 katılımcıya uygulanan bir anket tekniği ile toplanmış, SPSS programına aktarılmış ve değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular; kullanıcıların avlu mekanını oldukça beğendiği, oldukça değerli, anlamlı, verimli ve gerekli buldukları yönündedir. Kullanıcıların termal konfor, iç hava kalitesi, doğal aydınlatma, havalandırma, sosyal, iletişim ve güvenlik açısından avluyu oldukça olumlu bir mekân olarak algıladıkları; avluda kullanılan malzeme ve renkleri genel olarak beğendikleri, ancak işçilik kalitesi bakımından beğenmedikleri; avludaki yeşil ve su ögelerinden oluşan alanları ve oturma donatılarını yetersiz buldukları saptanmıştır. Ayrıca Kayapınar ve Yenişehir Belediye Binaları dışındaki diğer binaların avlularının; yaz mevsiminde güneş ışınlarına daha fazla maruz kaldığı, kış mevsiminde ise kar ve yağmur gibi olumsuz koşullardan daha fazla etkilendiği için kullanıcılarında olumsuz bir algı yarattığı ve kullanım sürelerinin azaldığı belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, gelecekte üretilecek avlulu mekân örgütlenmelerinin tasarımında rehber niteliği taşıması bakımından oldukça önemlidir. Bulguların bu konuda yapılacak diğer çalışmalara ilham vermesi ve literatüre katkı sağlaması beklenmektedir.