Günümüz sanatında mahremiyet tartışmaları bağlamında gelişen özne-mekan ilişkileri

Günümüzde mahremiyet kavramı, öznenin mekân ve yer ile olan ilişkilerini düzenleyen ve biçimlendiren unsurların başında gelmektedir. Mahremiyet kavramını, ahlaki olarak gizlilik ve utanç ile özdeşleştiren cinsiyetçi politikalar, mekânları da bu minvalde ayrıştırmaktadır. Öznenin gündelik yaşam pratiklerini sergilediği mahrem bir mekân olarak özel alan fikri kadın ile bütünleştirilirken; eril bir mekân olarak kamusal alan, erkek ve erkeğin temsili sayılan iktidarın sembolü olarak görülmektedir. Toplumsal cinsiyetin, bedeni biyolojik olarak ayıran ve sınıflandıran söyleme dayalı kadın-erkek ikiliği, bunun dışında kalan diğer cinsel yönelimleri ise ötekileştirerek kimliksiz kılmaktadır. Bu bağlamda mahremiyet kavramı sanatın da inceleme alanına dahil olmaktadır. Günümüz sanatının gündelik yaşam ve mekânla olan yakın teması, öznenin de dahil olduğu kavramsal bir çerçevede estetize edilmektedir. Bu çalışmanın amacı güncel mahremiyet algısının, bireyleri cinsiyetli kimlikler olarak mekâna dahil eden bakış açısının, sanat üretimleriyle bağlantısını ele almaktır. Sanatın konusu olarak mahremiyet ile mekân ilişkisi, öncelikle mekânın toplumsal içeriğinden bağımsız ve kimliksiz olarak ele alınması fikrine dayanmaktadır. Çalışmanın birinci bölümü, mahremiyet kavramının mekânsal açılımlarını ve toplumsal-ahlakî boyutunu içeren cinsiyet yaklaşımlarını tanımlayarak irdelemektedir. İkinci bölümde ise, özne-mekân ilişkilerini doğrudan etkileyen cinsiyet söylemlerinin ve farklı cinsel yönelimlerin ait olduğu mekânlar sisteminin araştırması yapılmaktadır. Üçüncü bölümde, sözü edilen tüm bu mekânsal ilişkiler ağının, günümüz sanatına olan yansımaları araştırılmaktadır. Söz konusu kavramların da, sanatsal olarak ifadesi ve farklı mahrem mekân örnekleri incelenmektedir. Dördüncü bölümde ise inceleme konusu edilen tüm olgulara doğrudan veya direkt temas eden ve alternatif mekân önerileri sunan sanatçılardan, Gordon Matta Clark, Orhan Pamuk/Masumiyet Müzesi, Sophie Calle ve Louise Bourgeois'a yer verilmektedir.