Güzel sanatlar lisesi keman öğretim programında yer alan makamların geleneksel icra yöntemine ilişkin model önerisi "Hüzzam makamı örneği"

Bu çalışmada makamsal müziğin icrasıyla ilgili bir öğretim modeli önerisi tasarlanmıştır. Model önerisi, çalışma içinde hüzzam makamı ile örneklendirilerek sunulmuştur. Araştırmanın amacı; Güzel Sanatlar Liseleri müzik bölümünde yürütülen keman dersine ilişkin öğretim programının makamsal içeriğini incelemek ve geleneksel icra yöntemine dayalı alternatif yeni bir model önerisi oluşturmaktır. Bu model önerisi sayesinde öğrencilerin geleneksel icrayı öğrenmelerini sağlamak da araştırmanın bir diğer amacıdır. Araştırma, durum tespitine yönelik betimsel ve deneysel türde kontrol grupsuz ön test-son test deneme modeli çerçevesinde yürütülmüştür. Bu araştırmada ön test, son test çalışma gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Yapılan bu çalışmaların sonucunda, nicel veriler keman dersi performans ölçme aracı ile, nitel veriler ise öğrenci görüşü alma formu, haftalık gözlem formu ve ilgili araştırmalar ile ayrı ayrı toplanarak, analiz edilmiş, yorumlanarak araştırmanın bulgularına ulaşılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, 2019-2020 Eğitim-Öğretim yılında Tokat Güzel Sanatlar Lisesi Müzik bölümünde keman öğrenimi görmekte olan 12. sınıf öğrencilerinden (n=5) oluşmaktadır. Söz konusu model önerisi, Hüzzam makamı ekseninde ele alınmış ve literatür taraması yapılmış; bu tarama sonucunda deneysel bölümde kullanılan eserler belirlenmiş, çalışma grubuna verilen eğitimdeki egzersiz, alıştırma, etüt ve eser örnekleri oluşturulmuştur. Seçilen eserler, oluşturulan egzersiz, alıştırma, etüt, eser örnekleri uzman kurulun ve üç Kültür Bakanlığı saz sanatçısının görüşüne sunulmuştur. Çalışma grubuna araştırmacı tarafından oluşturulan hüzzam makamına ilişkin model önerisi 10 hafta boyunca haftada 2 saat uygulanmıştır. Araştırmada çalışma grubunun süreç başındaki performansları ile, süreç sonunda gösterdiği performansları arasındaki ön test-son test farkına bakılmıştır. Çalışma grubunun ön test ve son test keman performansları ile ilgili verileri elde etmek için Dalkıran (2006) tarafından oluşturulmuş Bireysel Çalgı Eğitimi (Keman Dersi) performans ölçme aracı kullanılmıştır. Uzman kurul, öğrencilerin ön test ve son test video performans kayıtlarını izleyerek değerlendirmelerini bu ölçme aracına göre yapmışlardır. Değerlendirmelerden elde edilen veriler ise SPSS 21 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Bunun yanı sıra çalışma grubu öğrencilerine haftalık gözlem formları uygulanmış ve bu formlardan alınan veriler analiz edilmiş, yapılan deneysel işlemin sonunda ise model önerisine ilişkin öğrencilerden alınan açık uçlu cevaplar içerik analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda, çalışma grubu öğrencilerinin ön test ve son test performans derecelendirme puanları karşılaştırıldığında, hüzzam makamının geleneksel icrasına yönelik keman çalma performanslarında anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Ayrıca haftalık gözlem formlarına göre öğrencilerin geleneksel icrada başarı sağladıkları ve deney sonucunda alınan öğrenci görüşlerine göre hüzzam makamı model önerisinin öğrenmeye teşvik ettiği görülmüştür. Varılan sonuçlar ışığında bundan sonra yapılacak olan araştırmalarda araştırmacıların model geliştirmeleri ve farklı makamlarda da araştırmayı genişletmeleri önerilmektedir.