Hadîsler bağlamında Hz. Peygamber ile Cebrâîl arasındaki birliktelik

Bu çalışmada Cebrâîl'in Hz. Peygamber için yaptığı yardımlar, uyarılar, öğretiler, kısacası aralarında geçen birliktelik incelenmiştir. Bu bağlamda gerçekleşen olaylar zinciri genel olarak peygamberlik görevi başladıktan sonra meydana geldiği için çalışmanın geneli bu dönemi kapsamaktadır. Bu tez giriş, iki bölüm ve sonuç şeklinde ayrılmıştır. Giriş bölümünde çalışmanın yöntemi, amacı ve bazı kaynaklarına yer verilmiştir. Birinci bölümde meleklerle ilgili Tevrât, İncîl ve Kur'ân'da geçen bilgiler verilerek Cebrâîl ile ilgili konulara geçilmiştir. Yaratıcı-varlık, yaratıcı-insan iletişimi açısından önemli olan melek kavramı anlatılmıştır. Cebrâîl özelinde araştırmada onun özelliklerine, görevlerine yer verilmiş ve İslâm öncesi peygamberlerle olan ilişkilerine kısaca değinilmiştir. İkinci bölümde, tefsîr, hadîs ve İslâm tarihi kaynakları başta olmak üzere farklı eserlerden yararlanılarak, Cebrâîl'in İslâm Peygamberi Hz. Muhammed ile olan ilişkileri anlatılmıştır. Bu konu ile ilgili bilgiler aktarılırken, aralarındaki birliktelikle alakalı tartışmalar, vahiy gereği ve vahiy dışı görüşmeler şeklinde ele alınmıştır. Bu bölümde İslâm dîni açısından önemli olan ibâdet öğretilerine de yer verilmiş ve Cebrâîl'in sosyal hayata yönelik aktarımları ele alınmıştır. Konu ile ilgili olarak önemli meselelerden biri olan sünnetin kaynağı bağlamında Cebrâîl ele alındığında, mû'tedîl bir yol izlenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Sünnetin bütünüyle vahiy olduğunu kabul etmek veya tamamen vahiyden bağımsız olduğunu iddiâ etmek yerine, akılla idrâk edilmesi mümkün olmayan meselelerde vahye viii dayandığı, bazı meselelerde ise Hz. Peygamber'in içtihat ederek vahyin kontrolü altında olduğu kanaâtine varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Melek, Cebrâîl, Vahîy, Sünnet, Birliktelik