Hastane dışı kardiyopulmoner arrestlerde halktan kurtarıcıların müdahaleleri ile sağlık çalışanlarının uyguladıkları temel ve ileri kardiyak yaşam destegi uygulamalarının sonuçları (18 aylık analiz)

AMAÇ: Bu çalışmada, bölgemizde hastane dışında gelişen kardiyopulmoner arrest durumlarında gerek halktan kurtarıcılar ve gerekse sağlık profesyonelleri tarafından hastanın yeniden hayata geri dönmesinin sağlanması için yapılan tüm müdahaleler ve sonuçları, ayrıca mevcut uygulamalardaki eksiklikler ele alınmıştır. MATERYAL VE METOT: Çalışma Aralık 2012 ve Mayıs 2014 tarihleri arasında Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı tarafından, 112 Acil Sağlık Hizmetleri ile eşgüdüm içinde yürütüldü. Her kardiyopulmoner arrest hasta için toplam 31 sorudan oluşan hasta tanıtım formları müdahaleyi yapan acil sağlık hizmetleri çalışanları tarafından dolduruldu. Vakaların acil servis sonrasındaki sonuçlarının takipleri araştırmacılar tarafından yapıldı. İstatistiksel analizler için SPSS for Windows version 22.0 paket programı kullanılmış ve P<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. BULGULAR: Çalışmamızda toplam 205 vaka değerlendirildi. Yaş ortalaması 58,34, olup %69,8'ü erkekti. Arrest olayı genellikle ev (n=128; %62,4) ortamında, aile fertlerinin (n=104; %50,7) tanıklığında ve öğleden sonra (n=89; %43,4) gerçekleşmişti. Halktan kurtarıcılar tarafından 40 (%19,5) vakaya müdahale uygulanmış ancak müdahaleler (P=0.360) vakanın sağkalım üzerinde anlamlı bir etki oluşturmamıştı. Vakanın ilk şikayeti senkop (n=73; %35,6) ve ilk ritim asistoli (n=152; %74,1) idi. ilk ritmi ile sonuç arasındaki anlamlı bir ilişki vardı (P=0.030). Ortalama çağrı süresi 14,27 dk., olay yerine ortalama varış süresi 8,4 dk. ve acil servisine ortalama varış süresi 9 dk. iken acil serviste uygulanan ortalama kardiyopulmoner resüsitasyon süresi 35,15 idi. Sağlık çalışanları 203 (%99) vakaya temel yaşam desteği, 125 (%61) vakaya ileri kardiyovasküler yaşam desteği ve 21 (%10,2) vakaya da defibrilasyon uygulamışlardı. Yapılan müdahalelerden sonra hastaların 159'u (%77,6) acil serviste, 30'u (%14,6) yoğun bakım ünitesinde eksitus olmuştur. SONUÇLAR: Halktan kurtarıcıların tüm müdahalesi, sağlık çalışanlarının olay yerinde erken varması, vakaların acil servise erken ulaştırılması, kardiyopulmoner resüsitasyonların uzun sürdürülmesi sonuç üzerinde etkili olmamıştır. Acil sağlık hizmetleri profesyonellerinin müdahale yetenekleri ve eğitimli halktan kurtarıcı oranlarımız artırılmalıdır. ANAHTAR KELİMELER: Hastane dışı kardiyopulmoner arrest, Acil yanıt sistemi, Temel yaşam desteği, İleri yaşam desteği, Halktan kurtarıcılar