Havacılık sektöründe güvenilirlik analizi ve uygulama

Havacılık sektörünün ilk yılları tasarlanan hava araçlarının güvenilirliğinden daha çok uçup/uçamayacağı endişesinin hakim olduğu yıllardır. Dolayısıyla bu yıllarda birçok hava aracı kazası meydana gelmiş, ilerleyen zamanda yapılan gelişmeler uçuş̧ emniyetinin ön plana çıkmasına sebep olmuştur. Bu gelişim süreci içerisinde hava araçlarında meydana gelen arızalarının nedenlerinin bilinmesine gerek duyulmuştur. Bunun yanı sıra sistemin ne kadar ömre sahip olduğunun araştırılmasına ihtiyaç duyulmuştur. Özellikle hava aracı yapısal bileşenlerinde meydana gelen sürtünme, yorulma ve korozyon etkisi ile oluşan hasarların takibi yapılmaya başlanarak olası bir hasarın öngörülerek tedbir alınmasına yönelik araştırmalar yapılmıştır. Rekabet koşullarında tasarlanan bir parça, ürün veya sistemden istenen çevre koşullarında ve güvenilirlikte hatasız olarak kendisinden beklenen fonksiyonlarını yerine getirmesi beklenir. Söz konusu ürünler önceden temin edilerek bunların onarılabilirlikleri, güvenilir oluşları ve kullanılabilirlikleri konusunda bilgi sahibi olunabilir. Bunlar rekabete yansıyan unsurlardır. Kısaca, • İşletmeler güvenilirlik analizi uygulamalarının sağladığı üstünlük ve yararlardan faydalanmadıkça başarılı olamazlar. • Birçok ürünün karmaşıklığı sürekli artmaktadır. Ürünlerin güvenilirlik tasarımlarının korunması ve daha güvenilir ürünler için en üst güvenilirliği sağlayacak tasarımlar yapılmalı ve aynı ürünlerin yeni modellerinde kullanılmalıdır. • Her geçen gün daha fazla güvenilirliğin bilincine varılmaktadır. Güvenilir olmayan bir ürünün ne kadar pahalıya mal olduğunu günlük yasamda öğrenilmektedir. Kuruluşlar kendi ürünlerinin tanıtımını güvenilirlik oranı, hata yapma oranı, hatalar arası zamanı gibi kavramlarla yapmaktadırlar. Bu rekabet ortamı firmaları, kendi ürünlerini tanımaları için, ürünler hakkında bilgi toplamalarını ve bu bilgileri güvenilirlik oranlarına nasıl ve ne şekilde dönüştürüleceğini öğrenmelerini ve bu bilgileri yorumla hata oranlarını, güvenilirliklerini nasıl geliştirebilecekleri konusunda zorlamaktadır. Bu çalışmada güvenilirlik kavramları ele alınmış̧ ve hava araçları ile alakalı bir uygulamaya yer verilmiştir. İlk bölümde güvenilirlik teorisi ile ilgili kavramlara yer verilmiş̧, ikinci bölümde ise uygulamalarda sık karşılaşılan istatistiksel ömür dağılımları incelenmiştir. Sonraki bölümlerde bir sistem güvenilirliği modelinin oluşturulması için kullanılan iki yöntem, hata ağacı metodolojisi ve güvenilirlik blok diyagramları tanıtılmıştır. Bileşenlerin ömür veri analizi için geliştirilen yöntemler ve en uygun yer değiştirme zamanının hesaplanmasında kullanılan bir yaklaşım ele alınmıştır. İstatistiksel ömür dağılımlarının parametre tahmini için bir güven aralığı yöntemine değinilmiştir. Son bölümde uygulamaya yer verilerek, sistem güvenilirliğin artırılması için yöntem belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Güvenilirlik, MTBF, MTTR, MTTF, Analiz, Bakım Süresi, Arıza Tipleri, Hava Aracı