Güvenilirlik
171 theses under this subject heading
Çocuklara yönelik ontoloji ve folksonomi tabanlı güvenli bir bilgi arama motoru geliştirilmesi
İnternet kullanımında artık yaş sınırı kalmamış ve çocuklar da yetişkinlerde olduğu gibi bilgiye ulaşma amacıyla arama motorlarından yararlanmaya başlamışlardır. Çok küçük yaşlarda teknoloji ile tanışan ve yaygın bir biçimde İnternet teknolojilerinden yararlanan çocuklar, İnternet ortamında bilgi ararken yetişkinlerde olduğu gibi sorunlar yaşamakta ve bu sebeple arama süreçlerinde başarısız olabilmektedirler. Yetişkinlerden farklı olarak çok küçük yaş gruplarında olmaları ve bazı kavramları yanlış anlamaları nedeniyle de farklı ve kendilerini olumsuz etkileyebilecek fiziksel ve ruhsal sorunlar ile de yüzleşebilmektedirler. Bu sebeple çocukların arama süreçlerindeki yaşadıkları sorunlar ve deneyimler detaylıca incelenerek; çocukların güvenli ve doğru bir biçimde bilgi edinmelerine yönelik çalışmalar gerekmektedir. Doğru ve güvenilir bilgiye erişimde oldukça fazla avantajlara sahip ontoloji ve folksonomi yapılarının birlikte kullanıldığı bir bilgi arama motorunun, çocukların bilgiye erişim ihtiyaçlarını karşılayabileceği düşünülmektedir. Bu bilgi arama motoru, çocuklarla birlikte ve onların bilgi arama süreçlerinde yaşadıkları sorunları çözümleyerek geliştirilmelidir. Bu araştırmanın amacı; çocukların güvenli ve doğru bir biçimde bilgi edinmelerini karşılamaya yönelik ontoloji ve folksonomi tabanlı güvenli bir bilgi arama motorunun geliştirilmesidir. Bu araştırmada, çocukların gereksinimlerini karşılamaya yönelik ontoloji ve folksonomi tabanlı güvenli bir bilgi arama motoru tasarlamak ve geliştirmek üzere tasarım tabanlı araştırma yöntemi kullanılmaktadır. Araştırma, sorunun analizinin gerçekleştirildiği ön araştırma ve ürünün tasarlanıp, geliştirildiği ve uygulandığı sonrasında da yansıtmalarının gerçekleştirildiği ürün aşaması olmak üzere iki temel aşamadan oluşmaktadır. Bu çalışmada veriler, araştırmacı günlüğü, odak grup görüşmesi, yarı yapılandırılmış görüşmeler, geçerlik komitesi toplantı tutanakları ve doküman analizleri (alanyazında gerçekleştirilen çalışmalar) kullanılarak öğrenciler, öğretmenler, alan uzmanları ve araştırmacıdan toplanmış ve içerik analiziyle çözümlenmiştir. Araştırmada; özellikle bilginin güvenilirliği, çok fazla kaynak arasından aranan bilgiye ulaşmada zorluk, konu ile alakasız sitelere erişim ve aranan sorgu ile alakasız sonuçlar, zararlı sitelere erişim, özel arama motorları ve web filtreleri, Türkçe sonuçlar ile ilgili sorunlar, doğru sorgu ifadelerini seçememe, anahtar kelimeyi bulmada zorluk, kısa ve basit sorgular yazma, hız ve bilgi sunumu başlıklarında sorunlar belirlenmiş ve bu sorunlara yönelik çözümlerle birlikte arama motoru geliştirilmiştir. Geliştirilen çocuklara yönelik ontoloji ve folksonomi tabanlı güvenli bir bilgi arama motorunun kullanıcıların ifadeleri doğrultusunda arama süreçlerinde bilgiye erişirken karşılaştıkları sorunlara çözüm olduğu görülmüştür. Anahtar Sözcükler: Arama motoru, Folksonomi, Ontoloji, Tasarım tabanlı araştırma,Çocuklar için arama motoru.
Kurumsal itibar yönetimi: Tepe yöneticisinin güvenilirliğinin kurumsal itibar ve çalışan olma niyetine etkisi
İtibar kavramı sübjektif bir yapı olmasının beraberinde, algılama yoluyla birey ve firmalara atfettiğimiz değeri içeren ve karar verme mekanizmamızda gömülü olarak yer alan olgudur. Birçok faaliyetlerinde kurumsal itibarlarından hareket eden firmalar bu nedenle kurumsal itibarın öncülleri ve sonuçlarının neler olduğunu ortaya çıkarmayı istemektedir. Kurumsal itibarı oluşturan öncülleri ve kurumsal itibarın yol açtığı birtakım sonuçların araştırılması ve ilgili değişkenlerin iyi yönetilmesi sonucunda firmaların rekabet avantajı sağlayacakları beklenmektedir. Bu çalışma Türkiye'de yer alan büyük ve itibarlı holdingleri bilen yanıtlayıcılar üzerinden, öncüllerden biri olan yönetici itibarından hareketle, sonuçlarından biri olan o firmada çalışan olma niyetini ölçmeye yönelik olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma üçleme üzerine tasarlanmıştır. İlgili literatürün taranması sonucu bir kavramsal model oluşturulmuş ve sonrasında modelin müşteri paydaş grubunun gözünde geçerli olup olmadığını anlamak üzere altı kişi ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Görüşme sonuçları kavramsal modelin geçerliliğini göstermiştir. Çalışmanın son aşamasında ise önce 70 sonra 50 kişi ile pilot uygulama yapılmış, sonrasında ise amaçlı örnekleme yoluyla Türkiye'nin ilk on büyük üniversitesinden yedisine ulaşarak toplanan 561 kişilik veri üzerinden nicel araştırma gerçekleştirilmiştir. Tüm verilere keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizi yapılarak uyum değerlerinin yakalanması sonucu Yapısal Eşitlik Modellemesi'ne gidilmiştir. Veriler toplanan her firma için ayrı ayrı çözümlenmiştir. Sonuçlar modelin genel olarak kabul edilebilir olduğunu, tepe yöneticisinin güvenilirliğinin (inanılır ve uzman olma) kurumsal itibar üzerinde istatistiki olarak anlamlı etkisi olduğunu, ancak çalışan olma niyeti üzerinde istatistiki olarak anlamlı bir etkiden söz edilemeyeceği bulgusuna ulaşılmıştır. Kurumsal itibarın ise çalışan olma niyeti üzerinde istatistiki olarak anlamlı etkisinin olduğu yönünde bulgulara ulaşılmıştır. Anahtar Sözcükler: Tepe yöneticisinin güvenilirliği, Kurumsal itibar, Çalışan olma niyeti, Üçleme, Yapısal eşitlik modeli
Anadolu - Sak Zeka Ölçeği'nin (ASİSİ) sosyal geçerlik ve güvenirlik çalışması
Bu çalışmada Anadolu Sak Zekâ Ölçeğinin (ASİS) geçerlik ve güvenirlik düzeyleri araştırılmıştır. Güvenirlik türlerinden kodlayıcılar arası güvenirlik, iç tutarlılık güvenirliği ve tekrar test güvenilirliğine bakılmıştır. Geçerlik türlerinden ise sosyal geçerlik türü ile sınırlandırılmıştır. Araştırmada sosyal geçerlik çalışması için 40 maddeden oluşan ASİS Uygulayıcı Değerlendirme Formu kullanılmıştır. Güvenirlik çalışmaları için; 2015-2016 ve 2016-2017 eğitim öğretim yılında Eskişehir ilinde 3 okuldan 312 öğrenci ile çalışılmıştır. Elde edilen verilerden 55'i ile tekrar test güvenirlik çalışması, 257 veri ile iç tutarlılık katsayısı hesaplanmıştır. Sosyal geçerlik çalışması için Mili Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından ASİS'in norm çalışmasında ve formatör eğitimlerinde görevlendirilen 37 öğretmen ile çalışılmıştır. Sosyal geçerlik düzeyinin araştırılması için uygulayıcıların tamamına ulaşılarak evren ile çalışılmıştır. Tekrar test ve kodlayıcılar arası güvenirlik düzeyi Pearson Korelasyon analizi, iç tutarlılık güvenirlik düzeyi ise Cronbach Alpha katsayısı ile belirlenmiştir. Sosyal geçerlik düzeyini belirlemek için ise tek örneklem t testi yapılmıştır. Verilerin analizi sonucunda ASİS'in tekrar test güvenirliği, kodlayıcılar arası güvenirliği ve iç tutarlılık katsayısı endeks puanlarında mükemmel ve iyi düzeyde olduğu görülmüştür. Sosyal geçerlik düzeyi çalışmasında ise ölçeğin genel ortalaması 5,26 olarak belirlenmiştir. Bu değer ASİS'in sosyal geçerlik düzeyinin uygulayıcılar açısından oldukça yüksek olduğunu göstermektedir. Anahtar Sözcükler: Anadolu Sak Zekâ Ölçeği, ASİS, Sosyal geçerlik, Güvenirlik
Anadolu-Sak Zeka Ölçeği'nin (ASİS) özel eğitim grupları arasındaki ayırtedicilik geçerlik çalışması
Bu araştırmada Türkiye'nin ilk yerli zekâ ölçeği olan Anadolu-Sak Zekâ Ölçeği'nin (ASİS) özel eğitim grupları arasındaki ayırtedicilik geçerlilik çalışması yapılmıştır. ASİS çocukların genel zekâ, sözel zekâ, görsel zekâ, bellek kapasitesi hakkında değerlendirme yapan bir zekâ ölçeğidir. ASİS güncel zekâ kuramlarından Cattell-Horn-Caroll zekâ modeli temel alınarak geliştirilmiş, 4-12 yaş aralığındaki çocuklar için uygulanabilmektedir. ASİS değerlendirmeleri hem eğitim ortamlarında hem de klinik ortamlarda müdahale amaçlı kullanılabilmektedir. Araştırmada tanı almış özel yetenekli, zihinsel gelişim yetersizliği, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), özgül öğrenme güçlüğü (ÖÖG), otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan çocuklara ASİS uygulanarak veriler toplanmıştır. Elde edilen veriler norm grubun ortalamaları ile karşılaştırılarak analiz edilmiştir. Çalışma sonunda özel yeteneklilerin ASİS genel zekâ düzeyi 137.90, zihinsel gelişim yetersizliği olanların 47.18, DEHB olanların 81.86, ÖÖG olanların 86.76, OSB olanların 63.09 şeklindedir. Çalışma sonucunda katılımcıların ASİS'in toplam test ve alt test puan ortalamalarının daha önceden aldıkları tanıya uygun olduğu görülmüştür. Bu durum ASİS'in ayırtediciliğinin yüksek olduğunu göstermektedir. Anahtar Sözcükler: Anadolu Sak Zekâ Ölçeği, ASİS, Ayırtedicilik, Özel eğitim
Öğretmenlerin kariyer basamakları beklenti ölçeğinin geliştirilmesi ve çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Amaç: Bu araştırmada öğretmenlerin kariyer basamaklarına ilişkin beklentilerinin belirlenmesinde geçerli ve güvenilir ölçümler yapacak "Öğretmenlik Mesleği Kariyer Basamakları Beklenti Ölçeği"nin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırmada, betimsel tarama modeli kullanılmış ve ölçeğin deneme uygulaması için 96 katılımcı, açımlayıcı faktör analizi için 433 katılımcı, doğrulayıcı faktör analizi için 434 katılımcı ve demografik değişken analizleri için 495 katılımcı örnekleme dahil edilmiştir. Veri toplama aracı olarak Demografik Bilgi Formu ve araştırmacılar tarafından geliştirilen Öğretmenlik Mesleği Kariyer Basamakları Beklenti Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde faktör analizlerinden, betimsel istatistiklerden, t-testinden, ANOVA testinden, Welch testinden, Scheffe ve Games-Howell testlerinden yararlanılmıştır. Bulgular: AFA için örneklemin yeterliğini gösteren KMO katsayısı .953; Bartlett's testi sonuçları x2(861)=15138.949; p<.05 bulunmuştur. AFA sonrasında elde edilen beş faktörlü yapı, toplam varyansın %66.60'ını açıklamaktadır. Maddelerin faktör yükleri .45 ile .87 arasında değişmektedir. Doğrulayıcı faktör analizi öncesinde KMO değeri .888; Bartlett's test sonuçları X2(630)= 9153.472; p<.05 bulunmuştur. DFA ile model uyumunun doğrulandığı 17 maddeye ilişkin ikinci düzey faktör analizi uyum iyiliği değerleri incelendiğinde Ki-kare / Serbestlik Derecesi=2.430, NFI= .94, TLI=.96, IFI=.97, CFI=.96, RMSEA= .06, GFI=.93, AGFI=.90, RMR=.09, SRMR= .07 sonuçlarına ulaşılmıştır. Modelde yer alan maddelerin standartlaştırılmış faktör yüklenimleri .70 ile .96 arasındadır. Ölçeğin bütününe ait Cronbach alfa güvenirlik katsayısı α=.862 olarak bulunmuştur. Araştırmaya katılan öğretmenlerin kariyer basamakları beklentilerine dair genel ortalama X ̅ =3.34'tür. Alt boyutlar arasında en yüksek ortalama Kariyer Basamakları Hakları alt boyutunda iken (X ̅=3.92) en düşük ortalama Kariyer Basamakları Yükümlülükleri alt boyutundadır. Erkek öğretmenlerin kariyer basamakları beklentileri (X ̅=3.45), kadın öğretmenlerden (X ̅=3.23); lisansüstü eğitim mezunu öğretmenlerin kariyer basamakları beklentileri (X ̅=3.60), lisans mezunu öğretmenlerden (X ̅ =3.27); müdür olarak görev yapan öğretmenlerin kariyer basamakları beklentileri (X ̅=4.17), müdür yardımcısı olarak görev yapan öğretmenlerden (X ̅=3.48) ve üzerinde yönetim görevi olmayan görevi bulunmayan öğretmenlerden (X ̅=3.27) daha yüksektir. Öğretmenlerin kariyer basamaklarına ilişkin beklentilerinin kıdemlerine göre anlamlı bir değişim göstermediği tespit edilmiştir (F=.70; p>.05) Sonuç ve Öneriler: Araştırma kapsamında öğretmenlerin kariyer basamakları beklentisini tespit etmek için geliştirilen beş faktörlü 17 maddeli ölçeğin; tutarlı bir şekilde aynı gizil yapıyı temsil ettiği, yakınsak ve ıraksak geçerlikleri sağladığı, böylece güvenilir ve geçerli ölçümler yaptığı ortaya konmuştur. Öğretmenlerin kariyer basamaklarına yönelik beklenti düzeyleri incelendiğinde öğretmenlerin orta düzey bir beklentiye sahip olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin kariyer basamaklarına yönelik beklentilerinde cinsiyet, lisansüstü eğitim, okul türü, yönetim görevi ve kariyer ünvanları değişkenlerinde anlamlı bir farklılığa rastlanırken öğretmenlerin kıdemleri ile kariyer basamakları beklentileri arasında anlamlı bir farklılığa rastlanılmamıştır. Kariyer basamakları uygulamasının etkin bir şekilde uygulanabilmesi için öğretmenlerin seslerine kulak verilmesi ve uygulamanın dinamik bir yapıya dönüştürülmesi gerekmektedir. Kariyer basamaklarının Türk eğitim sistemindeki etkililiğini tespit edebilecek araştırmalar gerçekleştirilebilir.
Mukâtil b. Süleyman'ın tefsir nakillerinin güvenilirliği -Ali b. Ebî Talha nakilleri ile metin karşılaştırması-
Ali b. Ebî Talha (ö.143/760) tefsire ilişkin ilk yazılı metinlerden birini yazmış veya yazdırmıştır. Bu tefsir sahifesi, İbn Abbâs'a ulaşan isnada sahip tefsir nakilleri içinde en güvenilir olması bakımından önemlidir. Tefsir tarihinde, günümüze ulaşmış ilk tam tefsir olma özelliğiyle Mukâtil b. Süleyman'ın (ö.150/767) Tefsîrü'l-Kebîr'i de büyük bir önemi haizdir. Vahiy dönemine yakınlığı nedeniyle ayrıca önemli olan ve erken dönem tefsir metinleri hakkında bilgi veren bir eserdir. Hiçbir eser müellifinden ve döneminden bağımsız düşünülemez. Mukâtil hakkındaki itham ve tenkitler kendisi gibi tefsirinin de önemli bir kesim tarafından bir müddet değer görmemesine ve görmezden gelinmesine neden olmuştur. Yaşadığı dönemin siyasî ve itikâdî anlamda oldukça çalkantılı olması, müfessire yöneltilen eleştirilerin ne kadar haklı olduğu sorusunu akla getirmektedir. O dönemde hem siyaseten hem ilmî bakımdan etkin olan ehl-i hadis anlayışının bu tenkitlere temel olduğu görülmektedir. Zira Mukâtil hakkındaki tenkitlerin, Mukâtil'in siyasetle iç içe olması ve tefsirini yazarken benimsediği usul olmak üzere iki temel neden etrafında toplandığı görülmektedir. Nitekim onun, döneminin halifeleri ile görüşmesi, siyasî-itikâdî tartışmalarda yer alması dikkat çekmektedir. Tefsirinde izlediği yol ve yöntem dönemin anlayışının aksi yönünde olmuştur. Mukâtil'in, çoğu zaman isnad kullanmayarak alışılmışın dışında bir yol tutması, ehl-i hadis tarafından ne müfessirin üslubuna ne de onun tefsir nakillerini hadis rivayetlerinden ayrı tutmasına hamledilmiştir. Ayrıca Mukâtil'in, kendi dönemindeki yaygın nakil anlayışından ayrıldığı gibi tefsir yazımı itibariyle de kendine has bir yol izlediği görülmektedir. Öncelikle tüm Kur'ân'ı tefsir etmesi, rivayet ve dirayeti birlikte kullanmakla birlikte rivayete olan bağlılığı ve gerek sebeb-i nüzûl olarak gerek müphem ifadelerin tafsilinde İsrâilî bilgiye çokça başvurması göze çarpmaktadır. Yukarıda bahsedilen verilerden hareketle çalışmamızın ilk bölümünde Ali b. Ebî Talha'ya nispet edilen sahifenin otantikliğini sorguladık. Ayrıca Mukâtil hakkında onun Müşebbihî, Mürciî veya Zeydî olduğu yönündeki ithamların, gerekçeleri de nazarıdikkate alınarak, müfessirin tefsir çalışmasında bir karşılığı olup olmadığını inceledik. Ayrıca bu iddiaları yaşadığı bölge ve dönemin şartları içerisinde değerlendirdik. İsrâiliyatı kullanımı hususu dışında, sözü geçen ithamların onun tefsirinde karşılığı olmayan, dönemsel ve siyasî boyutlu eleştiriler olduğu sonucuna ulaştık. İkinci bölümde ise Mukâtil'in güvenilirliğini tespit etme noktasında, İbn Abbâs'a nispet edilen en güvenilir isnada sahip Ali b. Ebî Talha nakilleri ile Mukâtil b. Süleyman'ın Tefsîrü'l-Kebîr eserindeki tefsir nakillerini mukayese ettik. Bunun sonucunda Mukâtil b. Süleyman tefsiri ile Ali b. Ebî Talha nakillerinin yüksek oranda benzerlik gösterdiği sonucuna ulaştık. Bununla birlikte ikisinin farklılaştığı hususların Mukâtil'in Ali b. Ebî Talha'dan literal anlamda rivayete bağlılık konusunda daha ileri olmasından kaynaklandığı söylenebilir. Ayrıca bu mukayeseden elde edilen, manen benzerlik gösteren ve lafzen farklılık arz eden bir kısım nakillerin Taberî nakilleri ile karşılaştırılmasıyla da Mukâtil b. Süleyman'ın tefsir nakil geleneğiyle uyumu olduğu görülmüştür. Buradan hareketle Ali b. Ebî Talha ve Mukâtil b. Süleyman'ın tefsir malzemelerinin ortak bir kaynağa ait olabileceğini söylemek mümkündür. Dolayısıyla Mukâtil b. Süleyman'ın tefsir nakilleri, tefsir nakil geleneği içinde kendisine yer bulmaktadır. Onun nakillerinin güvenilirliği hususundaki tartışmaların ise hadis nakil geleneği kriterleriyle değerlendirilmesinden kaynaklandığı ayrıca hakkındaki suçlamaların siyasî-itikâdî ideolojik temelli ithamlar olduğu görülmektedir.
Ulusal elektrik iletim sistemindeki şalt tesislerinin incelenmesi ve yeni çözüm önerileri
Yapımı için uzun bir zaman dilimi ve yüksek maliyetli yatırımlar gerektiren elektrik sistemi şalt tesislerinin ülke ekonomisine önemli katkıları bulunmaktadır. Sistemdeki güç akışını ve gerilim seviyelerini kontrol edebilmek için, elektrik iletim sisteminde trafo merkezi (TM) olarak da adlandırılan birçok güç merkezi bulunur. Trafo merkezlerindeki şalt tesisleri güç trafolarının yüksek ve düşük gerilim taraflarında tesis edilirler. Şalt tesisleri, arıza akımını kesebilen kesiciler ve tesisteki bazı bölümlerin izolasyonu için gerekli olan ayırıcılar ve diğer benzeri elektriksel cihazlardan oluşmaktadır.36 kV lık gerilimin üstündeki iletim seviyelerindeki şalt tesislerinin büyük bir kısmı, tesis için büyük bir alan bulunmasını gerektiren bir şekilde, harici olarak tesis edilir ve izolasyon hava ile sağlanır. Ancak tesis alanının kısıtlanmasının gerektiği bazı durumlarda, daha yüksek cihaz maliyetlerine rağmen gaz izoleli şalt tesislerinin kullanımı tercih edilir. Her halükarda, sistem tasarım mühendisleri en güvenilir elektrik enerjisini en düşük maliyetle sağlamayı amaçlarlar.Bu çalışmada, ulusal elektrik iletim sistemindeki kullanılan mevcut şaltlar incelerek avantaj ve dezavantajları birlikte ifade edilmiştir. 380/154 kV Hisar TM, sistem tasarım esasları ile yatırım maliyeti, güvenlik, işletme elastikiyeti ve çevre etkisi göz önüne alınarak belirlenmiş olan kullanıcı tercihleri çerçevesinde oluşturulan Çok Kriterli Analiz Tekniği (ÇKAT) kullanılarak incelenmiş ve olması gereken sonuçlar irdelenmiştir.
Kurumsal müşterilerin sigorta şirketi seçimini etkileyen faktörler üzerine bir uygulama
Kurumsal müşteriler tüm satın alma kararlarında olduğu gibi sigorta şirketi seçimi kararlarını da çeşitli faktörlere bağlı olarak verirler. Bu faktörlerin bilinmesi ve şirket seçimindeki etkisinin ortaya konması hem gelişme potansiyeli olan sigorta sektörü hem de ülke ekonomisi için önem arz etmektedir.Bu çalışmada kurumsal müşterilerin sigorta şirketi seçimini etkileyen faktörlerin belirlenmesi ile bir taraftan sigorta hizmeti almak isteyen kurumsal müşteriler için rehber olacak bilgiler sunulurken diğer taraftan sigorta şirketlerine kurumsal müşterilerin şirket seçiminde üzerinde durdukları noktalar hakkında bilgi sağlanmıştır.Kurumsal müşterilerin şirket seçiminde üzerinde durdukları faktörleri belirlemek amacıyla nitel araştırma yapılmış ve yapılan içerik analizi ile kurumsal müşterilerin sigorta şirketi seçimine etki eden faktörler; güvenilirlik, fiyat, şirketlerin ödeme yapma davranışları, şirketin bilinirliği, sigorta şirketinin finansal gücü, şirket temsilcisinin; tanıdık olması, kolay ulaşılması, poliçe detaylarını bilmesi, imajı ve statüsü olarak belirlenmiştir.
Alabama Ebeveyn Davranışları Ölçeği Çocuk Formunun Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması
Bu çalışmanın amacı Frick (1991) tarafından geliştirilen orijinal adı 'Alabama Parenting Questionnaire Child Form' olan Alabama Ebeveyn Davranışları Ölçeği Çocuk Formunun (AEDÖ-ÇF) Türkçeye uyarlanması, geçerlik ve güvenirlik çalışmalarının yapılmasıdır. Ebeveyn davranışlarının ölçülmesi amacıyla geliştirilen AEDÖ-ÇF 5'li likert tipinde 42 madde ve beş alt boyuttan oluşmaktadır. Uyarlama çalışması ilkokul ve ortaokula devam eden 679 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. AEDÖ-ÇF'nin uyarlanması için ilk olarak ölçeği geliştiren araştırmacının onayı alınmıştır. Ölçeğin orjinal formu alan uzmanı üç uzman tarafından İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir. Türkçe form Türkçe Öğretmenliği alan uzmanı tarafından incelenmiş ve önerileri doğrultusunda gerekli değişiklikler yapılmıştır. Elde edilen Türkçe form ilkokulda farklı sınıf düzeyinden 15 öğrenciye uygulanarak, alınan geri bildirimler doğrultusunda son hali verilmiştir. Ölçeğin faktör analizi için uygun olup olmadığına karar vermek için Kaiser-Mayer-Olkin (KMO) katsayısı hesaplanmış, verilerin çok değişkenli normal bir dağılımda olup olmadığı ise Bartlett Küresellik (Sphericity) testi ile incelenmiştir. Ayrıca Skewness (çarpıklık) ve Kurtosis (basıklık) değerlerine bakılmıştır. Yapı geçerliği için doğrulayıcı faktör analizi [DFA] yapılmıştır. Ölçeğin güvenirlik analizleri için test- tekrar test güvenirliği, Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı, Spearman sıra farkları ilgileşim katsayısı, Kolmogorav-Smirnov değerleri ve Spearman-Brown değerleri hesaplanmıştır. Ölçeğin uyarlanan formu ile toplanan verilerin güvenirliğini belirlemek amacıyla, madde toplam korelasyonları bulunmuş ve madde özellikleri tespit edilmiştir. Maddelerin iç tutarlılıkları hakkında bilgi sahibi olmak amacıyla ölçeğin tamamının cronbach alfa katsayısı hesaplanmıştır. Araştırma bulguları, AEDÖ-ÇF'nin Türk kültürü için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermiştir.
Geri dönüşümlü ürünlere yönelik risk algısının satın alma davranışına etkisi
Bu çalışmada geri dönüşümlü ürünlere yönelik risk algısının satın alma davranışına etkisi incelenmiştir. Bu çerçevede Gaziantep Üniversitesi'nde öğrenim gören farklı bölümlerdeki öğrencilerle yüz yüze ve online anket tekniği kullanılarak elde edilen veriler, Yapısal Eşitlik Modeli (SEM) ile analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda; risk algısı ile geri dönüşümlü ürünler arasında ilişki tespit edilmiştir. Bu bağlamda sosyal risk algısının geri dönüşümlü ürünleri satın alma üzerinde ters yönlü bir etkisinin olduğu görülmüştür. Fakat risk alt değişkenlerinden finansal, fiziksel, psikolojik ve fonksiyonel risk algısının ise bu araştırma kapsamında satın alma davranışına etkisinin olmadığı tespit edilmiştir.
Ağrıyla ilişkili sakatlık indeksinin Türkçe sürümünün geçerlilik ve güveniirliği
Bu çalışma Ağrıyla ilişkili Sakatlık İndeksi (AİSİ)'nin Türk toplumuna uyarlanması, geçerlik ve güvenilirliğinin araştırması amacıyla planlandı.Bu amaçla, polikliniğimize başvurmuş ACR kriterlerine göre diz osteoartriti tanısı almış, diz AP/LATERAL mukayeseli grafileri mevcut olan 151 hasta çalışmaya alındı. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri kaydedildi. Tüm olgular tek bir fiziksel tedavi ve rehabilitasyon doktoru tarafından ayrıntılı şekilde muayene edildi. Olguların istirahatte, harekette ve muayene esnasında olan ağrıları visüel anolog skala ile değerlendirildi. Yine tek bir doktor tarafından vakaların mevcut diz grafileri Kellgren-Lawrence derecelendirmesine göre evrelendirildi.Tüm katılımcılara tek bir doktor tarafından AİSİ, WOMAC, SF-36 anketleri okunarak, katılımcıların anketleri doldurması sağlanmıştır.Test-tekrar test güvenilirliğin belirlenmesi amacıyla katılımcılardan 103 hastaya ilk değerlendirmeden 5 gün sonra tekrar AİSİ uygulandı.Ölçeğin güvenilirliği; iç tutarlılık, ve test-tekrar test güvenilirliği ile değerlendirilmiş ve elde edilen bulgular ölçeğin Türkçe formunun iyi derecede güvenilir olduğunu göstermiştir.Geçerlik analizinde AİSİ'nin, SF-36 ve WOMAC'ın benzer alt skalaları ile korelasyonunun oldukça yüksek olduğu saptanmıştır.Sonuç olarak; bizim çalışmamız AİSİ'nin Türk toplumunda yüksek derecede geçerli ve güvenilir olduğunu göstermiştir.
Sosyal Beceri Envanteri'nin ergenler için geçerlik ve güvenirliği
ÖZET SOSYAL BECERİ ENVANTERİ'NİN ERGENLER İÇİN GEÇERLİK VE GÜVENİRLİĞİ Güldener ALBAYRAK-ARIN Yüksek Lisans Tezi, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı Danışman: Doç.Dr. S. Sonay GÜÇRAY Temmuz, 1999, 78 sayfa Bu araştırma, Sosyal Beceri Envanteri'nin (Social Skills Inventory) ergenler üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışmasını gerçekleştirmek amacıyla yapılmıştır. Uyarlama çalışması Yüksel, (1997a) tarafından yapılan ölçek ilköğretim sekizinci sınıf (8. Sınıf) ve lise birinci sınıfa (9. Sınıf) devam eden toplam 821 kişiye uygulanmıştır. Ergenlerden toplanan veriler üzerinde ölçeğin yapı geçerliği için faktör analizi, güvenirliği için test tekrar test yöntemi uygulanmış, madde ve güvenirlik analizleri yapılmıştır. Altı altölçekten oluşan ölçeğin geçerliğini ve güvenirliğini test etmek için yapılan faktör analizinde ölçeğin maddelerinin aynı alt ölçekler altında toplanmadığı görülmüştür. Madde ve güvenirlik analizlerinde altölçeklerin Cronbach-Alfa değerleri ve madde-toplam puan korelasyonlarının düşük olduğu görülmüştür. Ölçekle ilgili yapılan istatistiksel analizler, ölçeğin ergenlere yönelik olarak (8. ve 9. sınıf düzeyinde) sosyal beceri düzeyini ölçmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir envanter olmadığını göstermiştir. Elde edilen bulgular, sosyal beceri düzeyini ölçebilecek araçlara duyulan ihtiyacı vurgulamakta ve bu konuda daha fazla araştırma yapma ihtiyacına işaret etmektedir. Anahtar Kelimeler: Sosyal Beceri, Sosyal Beceri Envanteri, Ergenler, Geçerlik, Güvenirlik.
Güvenilirlik analizinde kullanılan istatistiksel dağılım modelleri
Bilim ve teknolojideki hızlı gelişmeler hayatımıza yön vermektedir. Yeniliklerin dur durak bilmediği ortamda ayakta kalmak, kazanç sağlamak için rekabetçi olmak gerekir. Tüketici veya kullanıcı daha iyi şartlarda barınabilmek, daha iyi işlere imza atabilmek için bulunduğu ortama ayak uydurmak zorundadır. Bunların yanı sıra ürünler ise özelliklerine göre değerlendirilmektedir. Şüphesiz en önemli özelliklerden biri ürünün güvenilirliğidir. Bu düşünceden hareketle bu çalışmada, öncelikle güvenilirlik, risk fonksiyonu ve küvet eğrisi gibi önemli kavramlarla birlikte ele alınacaktır. Sonra ürünlerin yaşam sürelerine ışık tutacak güvenilirlik analizinde kullanılan tek değişkenli dağılımlar, iki değişkenli dağılımlar, karma dağılımlar, karıştırılmış dağılımlar ve bileşik dağılımlar incelenecektir. Bu istatistiksel dağılım modellerinden yaygın biçimde kullanılanlara ilişkin temel özellikler ve parametre tahminleri araştırılacaktır. Güvenilirlik, yük ve mukavemet kavramları ile tekrar ele alınıp, çeşitli dağılımlarla örneklendirilecektir. Ayrıca, bilgisayar çağında yaşadığımız unutulmamış, yazılım güvenilirliğinde kullanılan istatistiksel dağılımlara da yer verilecektir. Anahtar kelimeler: Güvenilirlik, istatistiksel dağılım modelleri, donanım ve yazılım güvenilirliği
Ünlü destekçi güvenilirliği, marka güvenilirliği ve kontrollü iletişimin, tüketici temelli marka değeri üzerine etkisi
Reklam, bir pazarlama iletişim biçimidir. Reklam tüketicileri yeni davranışlar yaratmaya veya sürdürmeye teşvik etmek ve ikna amaçlı kullanılır. Televizyon reklamcılığı, eğlenceden habere birçok ihtiyacın karşılanmasına aracılık etmektedir. Hem kulağa hem de göze hitap edebilen bu iletişim aracı, geçmişten bu güne kitleler üzerinde yadsınamayacak etkiye sahiptir. Ünlü kişiler toplum üzerinde oluşturdukları etkiyle takip edilen kişilerdir. Ünlü kişilerin ürün/marka reklamlarında kullanımı da yaygın bir pazarlama stratejisidir. Bu çalışmanın temel amacı, reklamlarda ünlü destekçi kullanım stratejisini açıklamak, marka üzerindeki etkilerini ve bunun akademik kaynaklara göre ne tür bir konumda olduğunu ortaya koymaktır. Çalışmada ünlü destekçi güvenilirliği, marka güvenilirliği ve kontrollü iletişimin, tüketici temelli marka değeri üzerinde etkisi incelenmiştir. Çalışma için anket yöntemi ile veri toplanmış verilerin analizinde regresyon yönetimi kullanılmıştır. Çalışma sonucunda, ünlü destekçi güvenilirliğinin, marka güvenilirliği üzerinde uzmanlık ve çekicilik boyutunun etkisinin olduğu, ünlü destekçi güvenilirliğinin marka değeri üzerinde sadece güvenilirlik boyutunun etkisinin olduğu, ünlü destekçinin kontrollü iletişim üzerinde çekicilik boyutunun etkisinin olmadığı, kontrollü iletişimin, marka güvenilirliği ve tüketici temelli marka değeri üzerinde olumlu etkisinin olduğu son olarak marka güvenilirliğinin tüketici temelli marka değeri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı etkisinin olduğu sonucuna varılmıştır.
Bilgisayar destekli bağımsız muhasebe denetiminde güvenilirliği etkileyen faktörler: Türkiye'deki bağımsız denetçiler üzerine bir araştırma
Çağdaş işletmeler planlanmış hedeflerine ulaşmak için teknolojik olanaklardan en üst düzeyde yararlanmaktadırlar. Bir taraftan günlük faaliyetlerin yürütülmesi, diğer taraftan bu faaliyetlerin muhasebeleştirilmesi ve finansal tabloların düzenlenmesi artık elektronik bilgi işlem ortamında gerçekleştirilmektedir. İşletme bakımından büyük önem taşıyan bu bilgilerin elektronik ortamda saklanması, denetimlerinin de elektronik ortamda yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Elektronik bilgi ortamının varlığı denetimin genel amacını ve kapsamını değiştirmemiş ise de denetim sürecinde, denetim tekniğinde, kanıtların toplanmasında ve en önemlisi olarak da denetim anlayışında değişimlerin yaşanmasına sebep olmuştur. Bu değişimler, denetçilerin yeni duruma uyum sağlamalarını ve elektronik bilgi ortamlarında etkili bir denetim sürecinin nasıl yönetilebileceğini dikkate almalarını gerektirmiştir. Güvenilirliği son derece önemli olan bağımsız muhasebe denetiminin hangi faktörler tarafından etkilendiğinin bilinmesi ve denetçinin bu faktörler karşısındaki anlayış ve davranışlarının tespiti karar alma aşamasında yapılacak değerlendirmeler bakımından göz ardı edilemeyecek önemdedir. Ancak gelişme süreci nispeten yeni olan bilgisayar destekli muhasebe denetiminde güvenilirliği etkileyen faktörlerin belirlenmesine yönelik özellikle Türkiye'de kapsamlı bir çalışma bulunmamaktadır. Literatürdeki bu eksikliğin giderilmesine katkı sağlamayı hedefleyen bu çalışmada, bilgisayar destekli bağımsız muhasebe denetiminin güvenilirliğini etkileyen faktörler ile bu faktörlerin geleneksel bağımsız muhasebe denetiminin güvenilirliğini etkileyen faktörlerden farklılıkları, bağımsız denetçilerin görüşlerine dayalı bir araştırma ile tespit edilmiştir. Literatürdeki mevcut teorik tartışmalar ve ankete dayalı araştırma sonuçları, geleneksel bağımsız muhasebe denetiminin güvenilirliğini etkileyen faktörler ile bilgisayar destekli bağımsız muhasebe denetiminin güvenilirliğini etkileyen faktörler arasında sayıları, kaynakları, önemlilik dereceleri ve çeşitleri itibariyle önemli farklılıkların bulunduğunu göstermektedir.
Savunmasız yaşlı anketi Türkçe geçerlilik ve güvenirlik çalışması
Bu çalışma "Savunmasız Yaşlı Anketi"nin Türkçe formunun geçerlilik ve güvenilirliğini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Metodolojik araştırma türüne uygun olarak planlanıp gerçekleştirilen araştırmada SYA-13 Türkçe'ye uyarlanarak dil geçerliliği değerlendirilmiş ve gerekli düzenlemelerle ölçeğe son hali verilmiştir. Ölçek, Ocak-Nisan 2017 tarihleri arasında Gaziantep Üniversitesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon polikliniğine başvuran 74 yaş ve üstü 242 hastaya uygulanmıştır. Veri toplama aracı olarak; Sosyo-demografik form, Savunmasız Yaşlı Anketi, Katz Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği, ile Lawton&Brody Enstrümantal Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği kullanılmıştır. Veriler yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır. Yaşlıların sosyodemografik ve klinik özellikleri ortalama, sayı ve yüzde ile değerlendirilmiştir. Geçerlilik analizinde; Dil geçerliliği için çeviri-geri çeviri yapılmış, içerik geçerliliğinde uzman görüşleri Kendall iyi uyuşum katsayısı ile analiz edilmiştir (Kendall's = 0.435, p>0.05). Ölçeğin yapı geçerliliğinde açımlayıcı faktör analizi kullanılmıştır. Güvenilirlik için tanımlayıcı istatistikler, Cronbach alfa iç tutarlılık güvenilirlik katsayısı ve ölçekler arası ilişkinin değerlendirilmesinde Ölçeğin Cronbach alfa katsayısı 0.85, ölçek maddelerinin Cronbach alfa değerleri 0.82 - 0.85 arasında bulunmuştur. Ölçeğin madde analizi sonuçlarında, ölçeğin maddeleri arasındaki korelasyonların hepsi anlamlı düzeyde yüksektir. Yapılan analizde madde-toplam test korelasyon değerleri 0.33 ile 0.72 arasında değişmektedir. Ayrıca araştırmada örneklem uygunluğunu gösteren Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) analizi uygulanmıştır. İstatiksel analizlerde p < 0.05 anlamlı kabul edilmiştir. Sonuç olarak ölçeğin geçerlilik ve güvenilirlik değerlerinin yeterince yüksek olduğu ve Türk toplumunda yaşlı bireylerin değerlendirilmesi amacıyla kullanılabileceği belirlenmiştir.
Güvenirlik çalışmalarında örnek büyüklüğü hesaplama yaklaşımları
Sağlık alanında kullanılan ölçeklerin standart ölçüm aracı olabilmesi için "geçerlik" ve "güvenirlik" temel özelliklerine sahip olması gerekir. Ölçek güvenirliğini belirlemek adına birçok yöntem mevcuttur ve Cronbach alfa güvenirlik katsayısı sağlık bilimlerinde en çok kullanılan güvenirlik ölçütlerinden biridir. Güvenirlik analizlerinde önemli bir konu, "bir ölçekte hesaplanacak Cronbach alfa katsayısını doğru olarak belirleyebilmek için gerekli olan örnek büyüklüğü nedir" sorusunu yanıtlamaktır. Cronbach alfa güvenirlik katsayısının popülasyon değerinin tahmininde genel olarak yararlanılan güven aralığı yöntemi, çoklu ölçümlerin eşit varyansa ve kovaryansa sahip olması (paralel ölçüm) gibi sınırlayıcı varsayımları barındırmaktadır. Bonett, 2015 yılında eşit varyanslara veya eşit kovaryanslara gereksinim duyulmayan (paralel dışı ölçüm) bir güven aralığı yaklaşımı kullanılarak istenilen doğruluk ve hipotez testlerinde istenilen güce ulaşmak adına örnek büyüklüğü hesaplamaları önermiştir. Bu tez ile ölçeklerde güvenirlik çalışmalarının planlanması aşamasında bu iki örnek büyüklüğü yaklaşımının, farklı Cronbach alfa katsayılarına ve ölçeklerin içerdiği farklı madde sayılarına bağlı olarak değişimlerini araştırmak amaçlanmıştır. Bu amaçla yapılan simülasyon çalışmalarında öncelikle istenilen doğruluğa dayalı örnek büyüklüğü yaklaşımı sırasıyla; paralel ölçümler baz alınarak farklı madde sayıları, planlanan farklı Cronbach alfa seviyeleri ve farklı güven aralığı genişliklerine göre, paralel dışı ölçümlerde ise bunlara ek olarak varyans-kovaryans matrisi yapılarına göre incelenmiştir. Daha sonra istenilen güce dayalı örnek büyüklüğü, H0 hipotezi altında farklı güç değerleri ele alınarak değerlendirilmiştir. ODI ve SF-36 gerçek veri setleriyle de paralel ve paralel dışı ölçüm durumlarına ait simülasyon çalışmaları desteklenmiştir. Önerilen güven aralığı ve örnek büyüklüğü yaklaşımlarına dayanarak, yapılan çalışmalarda; madde sayısı, Cronbach alfa değer aralığı ve güven aralığı genişliği arttıkça örnek büyüklüğünün azaldığı, istenilen güç arttıkça ise örnek büyüklüğünün arttığına dair bulgular elde edilmiştir. Sonuç olarak, istenilen doğruluğa dayalı örnek büyüklüğü yaklaşımında ölçüm durumlarından hangisi olduğuna bakılmaksızın, ölçekte bulunan madde sayısı arttıkça örnek büyüklüğü belirli bir seviyeye kadar azalmakta ancak madde sayısı 50 olduğunda sabitlenmektedir. Madde sayısı 50 olduğunda meydana gelen örnek büyüklüğündeki bu sabitlenme, hipotez testine bağlı istenilen güç için örnek büyüklüğü yaklaşımında da görülmektedir.
Matematik okuryazarlık algı ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması
Bu çalışma, ortaokul 7. Sınıf öğrencilerinin matematik okuryazarlığına dair algılarını belirlemeye yönelik bir ölçme aracı geliştirmeyi amaçlamıştır. Ölçeğin geliştirilme süreci altı aşamada gerçekleştirilmiştir. Birinci aşamada ölçeğin madde havuzunu oluşturmaya yönelik alanyazın taraması yapılmıştır. Bu bağlamda matematik okuryazarlığına yönelik temel beceri ve yetkinlikler belirlenmeye çalışılmış, alanda temel bir sınav olan PISA testleri incelenmiştir. Bununla birlikte sosyal bilişsel öğrenme kuramına yönelik alanyazın incelenerek duyuşsal özelliklerden öz yeterlik algısı ve onu etkileyen etmenler araştırılmıştır. Ayrıca Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı öğretmenler ile görüşme yapılarak matematik okuryazarı bir bireyin sahip olması gereken duyuşsal özelliklerin neler olduğu ortaya konmaya çalışılmıştır. Araştırmada ikinci olarak izlenen adım ölçek türünün belirlenmesi olmuştur. Bu bağlamda katılımcıların seviyesi, kullanım kolaylığı ve duyuşsal özelliklerin ölçülmesinde en çok kullanılan ölçek türü olan 5'li likert tipi ölçeği tercih edilmiştir. Üçüncü aşamada uzman görüşlerine başvurulmuştur. Öncelikle 3 konu alanı uzmanının görüşleri alınarak amaca hizmet etmeyen ya da aynı amaca hizmet eden maddelerin sadeleştirilmesi sağlanmıştır. Daha sonra 3 dil alanı uzmanının görüşleri alınarak dil bilgisi, seviye ve anlatım bakımından sadeleştirilme gerçekleştirilerek madde havuzu 40 maddeye indirilmiştir. Dördüncü aşamada asıl uygulamada karşılaşılacak sorunları öngörmek amacıyla anlaşılırlığı test etmeye yönelik uygulama yapılmıştır. Uygulamanın gerçekleştirilmesindeki ana amaç ölçeğin anlaşılabilirliğini test etmektir. Bu bağlamda gerçekleştirilen uygulamada anlaşılması güç olan ya da yanlış anlaşılan maddeye rastlanmamıştır. Beşinci aşamada hazırlanan taslak ölçek, tipik durum örnekleme yöntemi ile seçilen örneklem üzerine uygulanarak, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Açımlayıcı faktör analizi ile başlanan analiz süreci, verilerin uygunluğu test edildikten sonra faktörleştirme işlemleri uygulanmıştır. Faktörler arası orta düzeyde ilişki bulunduğundan oblique döndürme yöntemlerinden promax döndürme tekniği uygulanarak 4 faktörlü 30 maddeden oluşan ölçek elde edilmiştir. Elde edilen ölçeğin yapı geçerliliğini arttırmak amacıyla birinci düzeyde doğrulayıcı faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Temel paramatere ölçümlerinde elde edilen t değerinin .01 düzeyinde manidar olduğu sonucuna ulaşılmış, incelenen uyum iyiliği indekslerinin eşik değerlerinin üzerinde olduğu görülmüştür. Son adım olarak güvenirlik çalışmaları gerçekleştirilen çalışmada ölçeğe ait maddelerin madde ─ toplam korelasyonlarının .351 ile .686 arasında değer aldığı gözlenmiştir. Ölçeğin iç tutarlılık ölçümleri için kullanılan Cronbach Alpha katsayısı .925 olarak hesaplanmıştır. Ölçeğin dört alt boyutuna ait Cronbanch Alpha katsayıları ise sırasıyla .907, .758, .816 ve .789 olarak hesaplanmıştır. Ayırt ediciliğini test etmek içi gerçekleştirilen alt ve üst %27'lik grupların puan ortalamaları arasındaki farklılığın .01 düzeyinde anlamlı olduğu görülmüştür.
Çocuklar Öfke Ölçeği'nin Türkçe'ye uyarlaması: Güvenirlik ve geçerlik analizleri
Bu çalışmanın amacı 8-11 yaş arasındaki çocuklarda öfkeye neden olan belirli durumları değerlendirmek, öfke ifade biçimi ve öfkenin kişisel ilişkiler üzerindeki etkisini ölçmek üzere Nelson ve Finch (2000) tarafından geliştirilen Çocuklar Öfke Ölçeği'ni (ÇÖÖ) Türkçe'ye uyarlama, Türkçe formun güvenirlik ve geçerliğini test etmektir. Araştırma örneklemini Hatay ili merkez ilçelerinde ilkokul 3., 4. ve ortaokul 5., 6. sınıflarında öğrenim gören 502 öğrenci oluşturmaktadır. ÇÖÖ'nün ölçüt bağıntılı geçerliğini ve güvenirliğini incelemek amacıyla yapılan çalışmanın örneklemini de Hatay ili merkez ilçelerinde öğrenimine devam eden ve ölçeği gönüllü olarak dolduran 182 öğrenci oluşturmuştur. Çalışmaya öncelikle ÇÖÖ'nün Türkçe çevirisi ile başlanmıştır. Çeviri sonrası sorgulama tekniği ve geri çeviri yöntemleri kullanılarak ölçeğin orijinal dilindeki formu ili Türkçe formu arasındaki eşdeğerlik incelenmiştir. Yapı geçerliği için doğrulayıcı faktör analizi, benzer yapılarla korelasyonunu incelemek için ölçüt bağıntılı geçerliği, madde ve güvenirlik analizleri için Cronbach Alpha ve test- tekrar test katsayıları hesaplanmıştır. Yapılan doğrulayıcı faktör analizi sonucunda ÇÖÖ'nün orijinal ölçekte olduğu gibi dört alt boyutta uyum gösterdiği ve tüm maddelerin ilgili alt ölçeğe yerleştiği görülmüştür. ÇÖÖ'nün ölçüt bağıntılı geçerliğini incelemek için Speilberger (1973) tarafından geliştirilen ve Özusta (1995) tarafından Türkçe'ye uyarlanan Çocuklar İçin Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri (ÇDSKE) ile Leitenberg, Yost, Carroll- Wilson ve arkadaşları (1986) tarafından geliştirlen ve Karakaya ve arkadaşları (2007) tarafından Türkçe'ye uyarlanan Çocukluktaki Olumsuz Düşünceleri Değerlendirme Ölçeği (ÇODDÖ) kullanılmıştır. ÇÖÖ toplam puanı ile ÇDSKE ve ÇODDÖ puanları arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Madde ve güvenirlik analizlerinde alt ölçeklerin Cronbach Alpha değerleri ve test tekrar test güvenirlik katsayılarının yüksek olduğu görülmüştür. Elde edilen bulgular, Çocuklar Öfke Ölçeği'nin Türkçe formunun çocuklarda öfkeye neden olan belirli durumları değerlendirmek, öfke ifade biçimi ve öfkenin kişisel ilişkiler üzerindeki etkisini ölçmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Çocuklarda öfke, öfke, öfke ölçekleri
Sporcu marka imajı ölçeğinin Türkçe formunun güvenirlik ve geçerlik çalışması
Spor taraftarı ve izleyicilerin spora olan ilgisi ve spor tüketimi davranışları, sporun ana unsuru olan sporcuların imajından etkilenmektedir. Fiziksel görünümü beğeni toplayan, toplumda olumlu algılar oluşturan, sporla ilgilenen kişiler tarafından takdir edilen yıldız oyunculara karşı spor tüketicilerinin (taraftar olsun ya da olmasın), özel bir ilgisi olduğu söylenebilir. Bu sebeple sporcu marka imajının belirlenmesi hem o spor dalının hem de ilgili sporcuların pazarlanması sürecinde yönetimsel ve stratejik bilgiler kazandırabilir. Bu tez çalışmasının amacı, sporcu marka imajı ölçeğinin Türkçeye uyarlanarak güvenirlik ve geçerlik çalışmasının yapılmasıdır. Ayrıca, sporcu marka imajı ölçeği konusunda Türkiye'de henüz yapılmış bir araştırmaya rastlanılmadığı için bu çalışma ile Türkiye'ye uyarlanacak ölçeğin, diğer araştırmalarda kullanabileceği düşünülmektedir. Araştırmada Arai vd. (2013) tarafından geliştirilen Sporcu Marka İmajı Ölçeği (SMİÖ) kullanılmıştır. Bu ölçek üç boyut, on alt boyut ve otuz maddeden oluşmaktadır. Bu boyutlar, sporcu performansı, çekici bir görünüm ve pazarlanabilir yaşam tarzıdır. Sporcu performansı; sporcu uzmanlığı, yarışma biçimi, sportmenlik ve rekabet olmak üzere dört alt boyuttan oluşmaktadır. Çekici bir görünüm; fiziksel çekiciliği, giyim tarzı ve vücut zindeliği olmak üzere üç alt boyuttan oluşmaktadır. Pazarlanabilir yaşam tarzı; hayat hikâyesi, rol model ve taraftarlarla ilişkisi olmak üzere üç alt boyuttan oluşmaktadır. Araştırmanın evrenini, Ege Bölgesi'nde Beden Eğitimi ve Spor Yüksek Okulu ve/veya Spor Bilimleri Fakültesinde öğrenim gören öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise kolayda örneklem alma yöntemi ile seçilen Adnan Menderes Üniversitesi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Ege Üniversitesi, Manisa Celal Bayar Üniversitesi ve Pamukkale Üniversitesi oluşturmaktadır. 1027 öğrenci araştırmaya katılmıştır. Güvenirlik ölçümlerinde iç tutarlık katsayısı ve bileşik güvenirlik hesaplamaları yapılmıştır. Yapı geçerliğini ölçmek amacıyla ilk önce açıklayıcı faktör analizi (AFA) daha sonra doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yapılmıştır. DFA analizlerinde güvenirlik ölçümü için bileşik güvenirlik (AVE ve yapı güvenirliği) analizleri kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda, sporcu marka imajı ölçeğinin Türkçe formunun güvenilir ve geçerli bir ölçek olduğu tespit edilmiştir. SMİÖ 6 alt boyut ve 30 maddeden oluşmaktadır. Anahtar Kelimeler: Sporcu , Marka, İmaj, Güvenirlik, Geçerlik
Luebeck ölçeği Türkçe formunun geçerlilik güvenirliği
Bu araştırmanın amacı, Kühnen ve arkadaşları tarafından geliştirilen İşlem Öncesi Düşünmeyi Kaydetme Ölçeğinin (Luebeck) Türkiye için geçerlilik ve güvenirlik çalışmasının yapılmasıdır. Bu ölçeğin temel kullanım amacı ruhsal bozukluk tanısı almış hastaların bilişsel gelişim açısından değerlendirmek ve özellikle de işlem öncesi (pre-operasyonel) düşünce özelliklerini saptamaktır. Literatürde özellikle bilişsel psikoloji açısından, patolojilerde düşünce içeriklerinin anlaşılması ve tedaviye dâhil edilmesi önemli bir faktör olarak tanımlanmaktadır. Bu nedenle, düşünce biçiminin faktörlerinden biri olan işlem öncesi düşünme özelliklerini farklı patolojiler açışından incelemek önemli olarak değerlendirilmektedir. Araştırma, hiçbir ruhsal bozukluk tanısı bulunmayan 33 sağlıklı birey ve farklı ruhsal tanısı bulunan 60 birey üzerinde yürütülmüştür. Araştırmada veri toplama araçları olarak; Sosyodemografik Bilgi Formu, Fonksiyonel Olmayan Tutumlar Ölçeği (FOTÖ-A) ve İşlem Öncesi Düşünmeyi Kaydetmek için Luebeck Ölçeği kullanılmıştır. Luebeck için güvenirlik çalışmaları kapsamında Cronbach Alpha katsayısı α= 0,887 ve test yarılama yöntemiyle hesaplanan güvenirlik katsayısı 0,902 olarak bulunmuştur. Ölçeğin Türkçe formunun madde-toplam korelasyon katsayılarının 0,189-0,705 arasında olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Madde ayırt edicilik analizi neticesinde ise her maddenin ayırt ediciliğinin yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Geçerlilik çalışmaları kapsamında ölçüt geçerliliği ve ayırma geçerliliği metotları kullanılmıştır. Ölçüt geçerliliğini sınamak amacıyla kullanılan Fonksiyonel Olmayan Tutumlar Ölçeği (FOTÖ-A) ile Luebeck arasında p<.001 düzeyinde istatiksel açıdan anlamlı ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayırma geçerliliği analizi sonucunda kontrol ve deney grubu arasında anlamlı fark olduğu sonucunda varılmıştır. Yapılan analizler sonucunda Luebeck Ölçeğinin Türkçe formunun psikometrik özellikleri kabul edilebilir düzeyde bulunmuş, ölçeğin madde kullanımı, duygu durum, anksiyete ve somatoform ruhsal bozukluklarının işlem öncesi düşünce içeriklerinin ölçümünde kullanılabilir bir araç olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: İşlem öncesi düşünme, ruhsal bozukluklar, geçerlilik-güvenirlik
Bozukluğa özgü belirsizliğe tahammülsüzlük ölçeği (BÖBTÖ) Türkçe formu: Geçerlik ve güvenirlik çalışması
Alanda yapılan çalışmalar, belirsizliğe tahammülsüzlüğün, çeşitli psikopatolojilerin ortaya çıkmasında ve sürmesinde önemli bir etken olduğunu göstermektedir. Bu sebeple de, belirsizliğe tahammülsüzlüğün ölçülmesi için çok sayıda ölçek geliştirilmiştir. Bu ölçeklerden biri de, farklı ruhsal bozukluklara özgü olarak ortaya çıkan belirsizliğe tahammülsüzlüğün değerlendirilebilmesi için Thibodeau ve arkadaşları (2015) tarafından geliştirilen, Bozukluğa Özgü Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği'dir. Bu çalışmanın amacı da, Bozukluğa Özgü Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği'nin (BÖBTÖ), üniversite öğrencisi örnekleminde geçerlik ve güvenirliğini incelemektir. Ölçeğin yapı geçerliğinin sınanması adına Temel Bileşenler Faktör Analizi uygulanmış ve özgün ölçeğe uygun olarak sekiz faktöre dağıldığı görülmüştür. Madde toplam ve madde kalan analizlerine bakıldığında Bozukluğa Özgü Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği'nde yer alan 24 maddenin güvenirliklerinin yüksek ve maddelerin ölçeğin bütünlüğü ile tutarlı ve maddelerin aynı yapı içerisinde olduğunu ortaya koymaktadır. Ölçeğin benzer ölçek geçerliğinin değerlendirilmesi adına, Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği Kısa Formu (BTÖ-12) ve Hasta Sağlık Ölçeği kullanılmıştır. Beklenildiği üzere BÖBTÖ alt boyutları toplam puanları ile, BTÖ-12 ve Hasta Sağlık Ölçeği alt boyutları arasında pozitif yönde ve istatistiki olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ölçeğin güvenirliği Cronbach Alpha Güvenirlik Analizleri ile hesaplanmıştır. İç tutarlılık ve test-tekrar-test analizleri ölçeğin güvenilir olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, elde edilen bulgular BÖBTÖ'nün Türkçe formunun geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir.
Borderline Şiddet Değerlendirme Ölçeği Türkçe versiyonunun (Türkçe BEST) geçerlik, güvenirliği ve faktör yapısı
Bu çalışmada Borderline Şiddet Değerlendirme Ölçeğinin Türkiye toplumunda geçerliği, güvenirliği ve faktör yapısının incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma örneklemi Hasan Kalyoncu Üniversitesinde 201 kadın ve 105 erkek olmak üzere toplam 306 üniversite öğrencisinden oluşmaktadır. Türkçe BEST ölçeğinin iç tutarlılığı Cronbach Alfa güvenirlik analizi tekniği ile hesaplanmıştır. Düşünceler ve Duygular, Olumsuz Davranışlar ve Olumlu Davranışlar alt ölçeklerinin Cronbach Alfa katsayıları sırasıyla 0.80, 0.65 ve 0.67 olarak bulundu. Bütün ölçek için ise iç tutarlılık katsayısı 0.75'dir. Yapılan test-tekrar test analizlerinde Düşünceler ve Duygular, Negatif Davranışlar ve Pozitif Davranışlar alt ölçeklerinin test-tekrar test puanları arasındaki korelasyon katsayıları sırasıyla 0.61, 0.50 ve 0.51 bulundu. Türkçe BEST ile Türkçe BPQ (r=0.337, p<0.01), BDE (r=0.460, p<0.01), PBQ (r=0.337, p<0.01), Durumluk Kaygı Ölçeği(r=0.351, p<0.01) ve Sürekli Kaygı Ölçeği (r=0.387, p<0.01) ile arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulundu. Bu çalışmanın bulguları değerlendirildiğinde Borderline Şiddet Değerlendirme Ölçeğinin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olarak Türkiye örnekleminde kullanılabileceği görüldü. Anahtar Sözcükler: Borderline Kişilik Bozukluğu, Borderline Şiddet Değerlendirme Ölçeği, BEST
Borderline Kişilik Ölçeği (Türkçe BPQ): Geçerlik,güvenirliği, faktör yapısı
Amaç: Bu çalışmada, Türkçe BPQ ölçeğinin geçerlik, güvenirlik ve faktör yapısının incelenmesi amaçlanmaktadır. Yöntem: Araştırmanın örneklemini, Hasan Kalyoncu Üniversitesinde 2015-2016 yıllarında öğrenim görmekte olan 18‒36 yaş arasında 306 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışmada, araştırmacı tarafından hazırlanan Sosyodemografik Bilgi Formu, Borderline Kişilik Ölçeği (Türkçe BPQ), Borderline Şiddet Değerlendirme Ölçeği (BEST), Marlowe-Crowne Sosyal Arzulanırlık ölçeği (MCSAÖ), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), Kişilik İnanç Ölçeği Kısa Formu (KİÖ-KTF), Durumluk ve Sürekli Kaygı Ölçeği kullanılmıştır. Tüm istatistiksel değerlendirmeler için SPSS 23 yazılım programı kullanıldı. Bulgular: Türkçe BPQ iç tutarlılık katsayısı Cronbach αdeğeri 0.89 olarak hesaplandı. Test-tekrar test için Türkçe BPQ 4 hafta arayla tekrar uygulandı ve iki uygulama arasındaki korelasyon katsayıları Dürtüsellik, Duygulanımda Kararsızlık, Terk Edilme, İlişkiler, Kendilik İmgesi, İntihar/ Kendini Yaralama Davranışı, Boşluk Duygusu, Yoğun Öfke ve Psikoz Benzeri Durumlar boyutları için sırasıyla 0.50, 0.77, 0.40, 0.68, 0.72, 0.48, 0.73, 0.74 0.62 olarak bulundu. Türkçe BPQ ile BEST (r=0.337, p<.0.01), Türkçe BPQ ile BDÖ (r=0.375, p<0.01), Türkçe BPQ ile KİÖ-KTF (r=0.322, r<0.01), Türkçe BPQ ile Durumluk Anksiyete (r=0.299, p<0.01), Türkçe BPQ ile Sürekli Anksiyete (r=0.306, p<0.01) Ölçekleri arasında istatistiksel olarak pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Türkçe BPQ alt ölçekler düzeyinde 2 faktörlü yapı elde edildi. Türkçe BPQ'nun madde düzeyinde ise 5 faktörlü yapı elde edildi. Sonuç: Sonuç olarak, Borderline Kişilik Ölçeği (Türkçe BPQ), borderline kişilik bozukluğunun DSM-IV tanı kriterlerine göre belirlenmesinde kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu saptanmıştır. Anahtar Sözcükler: Borderline Kişilik Bozukluğu, Borderline Kişilik Ölçeği, Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Yapısı