Haysiyet kültürü, eleştirel düşünme eğilimi ve mükemmeliyetçilik ile komplo zihniyeti ve spesifik komplo teorilerine inanç arasındaki ilişkinin incelenmesi: Üniversite öğrencileri örneklemi üzerinde iki nicel çalışma

Komplo teorileri bireylerin karşılaştıkları olayları iki ya da daha fazla aktörün gizli ve kötücül bir niyet barındıran planlarına atfeden bir açıklama biçimidir. Komplo zihniyeti ise komplo teorilerine inanma yatkınlığı olarak tanımlanmakla birlikte, spesifik komplo teorilerine inanca yol açabilir. Komplo teorileri inancı, alanyazında birçok farklı değişkenle birlikte çalışılmaktadır. Mevcut tezde de komplo teorileri inancı, üç farklı psikolojik değişken çerçevesinde çalışılmıştır. Bu bağlamda, mevcut çalışma alanyazına haysiyet kültürü (honor culture), eleştirel düşünme eğilimi ve mükemmeliyetçilik ile komplo zihniyeti ve spesifik komplo teorilerine inanç arasındaki ilişkiyi inceleyen kapsamlı nicel bir çalışma sunmayı amaçlamaktadır. Toplamda iki çalışmadan oluşan mevcut çalışmada, ilk çalışmanın örneklemini yaşları 18 ile 26 (Ort. = 21.49, SS = 1.75) aralığında olan 162'si kadın, 39'u erkek olmak üzere toplam 201 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. İkinci çalışmanın örneklemini ise yaşları 18 ile 27 (Ort. = 21.17, SS = 1.61) aralığında olan 134'ü kadın, 33'ü erkek olmak üzere toplam 167 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Mevcut çalışmadaki veriler, SPSS 25.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışma 1 ve Çalışma 2'den elde edilen bulgulara göre; haysiyet kültürü, eleştirel düşünme eğilimi ve mükemmeliyetçilik ile komplo zihniyeti ve spesifik komplo teorilerine inanç arasında pozitif ilişki bulunmuştur. Eleştirel düşünme eğilimi açısından kurulan hipotezler beklentilerin tam tersi (pozitif) yönde sonuç gösterse de haysiyet kültürü ve mükemmeliyetçilik değişkenleri açısından mevcut tezdeki hipotezler desteklenmiştir. Mevcut araştırma alanyazın için öncü bir nitelik taşımakla birlikte alanyazına detaylı bulgular da sağlamaktadır.