Hayvan destekli aktivitelerin, bedenselengelli çocukların stres ve sosyal anksiyete düzeylerine etkisi

Amaç: Çalışmanın amacı hayvan destekli aktivitelerin bedensel engelli çocukların stres ve sosyal anksiyete düzeylerine etkisini belirlemektir. Yöntem: Bu çalışma, öntest, sontest ve izlem deseninde tasarlanmış, tek kör randomize kontrollü deneysel bir çalışmadır. Antalya İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı eğitim veren iki ayrı Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi'nde katma dışlama kriterlerine uyan 21 müdahale, 23 kontrol grubu olmak üzere toplam 44 bedensel engelli çocuk ile Kasım 2019-Eylül 2020 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri, Kişisel Bilgi Formu (KBF), Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ), Çocuklar İçin Sosyal Anksiyete Ölçeği (ÇSAÖ-Y) ve kan basıncı ölçümleri ile elde edilmiştir. Müdahale grubuna 7 hafta boyunca haftada 1 gün, 45-60 dakikalık yapılandırılmış hayvan destekli aktivite programı (HayDAP) uygulanmıştır. Uygulamanın tamamlanmasını takip eden 1. Ayın sonunda izlem değerlendirmesi yapılmıştır. Kontrol grubuna rehabilitasyon merkezinde verilen standart eğitimin dışında herhengi bir müdahale yapılmamıştır. Veriler, SPSS 23.0 paket programında, Pearson Ki-Kare Testi, büyük ise Fisher'in Kesin Testi, Shapiro Wilks Testi, Box M, Bonferroni ve karma desenli ANOVA testleri kullanılarak analiz edilmiştir. Analizlerde farklılıkların belirlenmesi için %95 anlamlılık düzeyi (ya da α=0.05 hata payı) kullanılmıştır. Bulgular: HayDAP Müdahalesi sonrası müdahale gurubundaki çocukların ASÖ ve ÇSAÖ-Y puan ortalamalarında azalma olduğu ve bu azalmanın kontrol grubundaki bireylere göre anlamlı bir farklılık oluşturduğu saptanmıştır (p<0.05). Sonuç: Bulgular sonucunda, bedensel engelli çocukların stres ve sosyal anksiyete düzeyini azaltmada HayDAP'ın etkili bir müdahale olduğu belirlenmiştir. Bedensel engelli çocukların bakımında etkin bir hemşirelik müdahalesi olan HayDAP'ın, çocukların bakımında önemli bir yeri olduğu düşünülmektedir. Bu bağlamda hayvan destekli aktivite programlarının hemşirelik müdahalesi olarak kullanımının yaygınlaştırılması, yararlılığının farklı çalışma sonuçları ile desteklenmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: hayvan destekli aktivite, engelli çocuk, stres, sosyal anksiyete, psikiyatri hemşireliği