Hayvansal atıklardan biyogaz eldesi ve Diyarbakır kapsamında potansiyelinin incelenmesi

Bu çalışmada, büyükbaş hayvan gübresinden elde edilen biyogazın, su ve silikajeller kullanılarak saflaştırılması, saflaştırma öncesi ve sonrası gazın yanma kalitesinin ölçülmesi ve Diyarbakır tarım il müdürlüğünün verilerine dayanarak Diyarbakır ilinin biyogaz potansiyelinin hesaplanması amaçlanmıştır. Biyogaz üretimi temelde 3 aşamadan oluşmaktadır, hazırlık, fermantasyon ve saflaştırma. Hazırlık aşamasında, deneyler için dayanıklı sanayi malzemeleri ile yapılan fermentör sistemine 1/1 oranında sulandırılan 1 kg büyükbaş gübresi kullanıldı. Fermantasyon aşamasında, fermentör sisteminin pH 6.8 olarak ayarlandı ve 38 ºC sıcaklıkta, 30 devir/dakika hızla, belli aralıklarla karıştırılarak 30 gün boyunca metanojen bakteriler tarafından biyogaz sentezlendi. İşlem sonunda 34.80 litre biyogaz elde edildi. Saflaştırma işlemi için su tankı ile nem ve silikajellerin bulunduğu filtrelerden oluşturulan saflaştırma düzeneği kullanılarak ham biyogaz saflaştırıldı. Saflaştırma öncesi ve sonrası biyogazın yanma deneyleri yapılarak alevlerin fiziksel özellikleri karşılaştırıldı. Sonrasında Diyarbakır Tarım İl Müdürlüğünün 2020 yılı verileri dikkate alınarak Diyarbakır İlinin hayvan gübresinden elde edilecek biyogaz potansiyeli hesaplandı. Hesaplamalara göre Diyarbakır için yıllık toplam elde edilebilir biyogaz miktarı 23 703 443.67 m3 ve buna karşılık gelen yıllık toplam enerji miktarı da 110 742 126.70 kWh olarak hesaplandı. Bu enerji miktarı aylık ortalama 200 kWh, yıllık ortalama 2400kWh elektrik tüketen 46 142 hanenin bir yıllık elektrik enerjisi ihtiyacını karşılamaktadır. Elde edilen veriler doğrultusunda, büyükbaş ve küçükbaş hayvan sayısı bakımından Türkiye'de dördüncü sırada bulunan Diyarbakır İlinin hayvansal gübre kaynaklı biyogaz potansiyelinin yüksek olduğu anlaşıldı. İlin bu potansiyelinin, hem enerji hem de organik gübre temini konusunda istihdam ve katma değer sağlayacağı düşünülmektedir. Sonuç olarak, kurulacak biyogaz tesisleri için Çınar, Ergani, Silvan, Bağlar ve Kayapınar ilçelerinin konumlarından ve potansiyellerinden dolayı en uygun yerler olacağı belirlenmiştir. Anahtar kelimeler: Biyogaz, Saflaştırma, Sığır gübresi, Diyarbakır