Hemodiyaliz hastalarında hastalık algısının umutsuzluk düzeyi üzerine etkisi

Amaç: Araştırma hemodiyaliz hastalarında hastalık algısının umutsuzluk düzeyi üzerine etkisini belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Materyal ve Metot: Araştırma Temmuz 2014- Aralık 2016 tarihleri arasında, Malatya il merkezinde bulunan İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi, Malatya Devlet Hastanesi, Beydağı Devlet Hastanesi, Malatya Park Hospital ve Özel FMC Malatya Diyaliz Merkezi'nde araştırmaya katılmayı kabul eden 281 hasta ile yürütüldü. Veriler Hasta Tanıtım Formu, Beck Umutsuzluk Ölçeği ve Hastalık Algısı Ölçeği kullanılarak toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, ortalama, yüzde, Kruskal Wallis varyans analizi, bağımsız gruplarda t-testi, ANOVA ve Korelasyon analizleri kullanıldı. Bulgular: Hemodiyaliz hastalarının umutsuzluk düzeyleri yüksek bulunmuştur (13.70±6.82). Hastalarda en sık güç kaybının görüldüğü saptanmıştır. Hastalık algısı alt boyutlarının puan ortalaması; süre (akut/kronik) 25±4.66, sonuçlar 23.14±3.62, kişisel kontrol 17.57±5.89, tedavi kontrol 14.59±4.28, hastalığı anlayabilme 14.00±5.68, döngüsel süre 14.81±2.80, duygusal temsiller 25.42±5.62, psikolojik faktörler 12.11±3.92,risk faktörleri 14.00±3.69, bağışıklık 6.54±2.23, kaza veya şans 5.23±1.25 olarak bulunmuştur. Hastalık algısı ölçeği alt boyutlarından; hastalık belirtileri, süre (akut/kronik), sonuçlar, duygusal temsiller, psikolojik faktörler ve bağışıklık alt boyutları ile Beck Umutsuzluk Ölçeği puan ortalaması arasında istatistiksel olarak pozitif yönde önemli bir ilişki saptanmıştır. Hastalık algısı ölçeği alt boyutlarından; kişisel kontrol, tedavi kontrolü ve hastalığı anlama alt boyutu ile Beck Umutsuzluk Ölçeği puan ortalaması arasında istatistiksel olarak negatif yönde önemli bir ilişki saptanmıştır. Sonuç: Araştırmada hastaların umutsuzluk düzeylerinin yüksek olduğu, hastalık algısı ile umutsuzluk düzeyi arasında istatistiksel olarak önemli ilişki olduğu saptanmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda hastalık algısı ve umutsuzluk düzeyi arasındaki ilişkinin hemşireler tarafından dikkate alınması, hastalık algısı için eğitimler verilmesi ve umutsuzluk yaşayan hemodiyaliz hastalarının psikososyal yönden desteklenmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Hemodiyaliz, Hastalık Algısı, Umutsuzluk