Hemşirelerde beş faktör kişilik modelinin öğrenilmiş çaresizlik üzerine etkisinin incelenmesi

Amaç: Araştırma hemşirelerde beş faktör kişilik modelinin öğrenilmiş çaresizlik üzerine etkisinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Araştırma bir ildeki Eğitim ve Araştırma Hastanesinde çalışan hemşirelerle Ekim 2022-Eylül 2023 tarihleri arasında kesitsel ve tanımlayıcı tipte yapılmıştır. Evrenden örneklem seçimine gidilmemiş ve ulaşılabilen 392 hemşire araştırma kapsamına alınmıştır. Araştırmanın verileri "Kişisel Bilgi Formu", "On-Madeli Kişilik Ölçeği", "Öğrenilmiş Çaresizlik Ölçeği" kullanılarak ve katılımcılara yüzyüze anket formu verilerek toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin istatistiki analizleri SPSS 26.0 ve AMOS 23 paket programı kullanılarak yapılmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan hemşirelerin %75.3'ünün kadın, %59.2'sinin 20-29 yaş aralığında, %78.6'sının lisans mezunu, %56.1'inin evli olduğu görülmüştür. "Öğrenilmiş Çaresizlik Ölçeği" puan ortalamaları 34.5± 6.96 olarak hesaplanmıştır. Yapılan regresyon analizinde "On-Maddeli Kişilik Ölçeği" nin toplam puanı olmaması sebebiyle ölçek alt boyutlarıyla incelenmiş ve tüm alt boyutlarının öğrenilmiş çaresizlik düzeyi üzerinde etkili olduğu görülmüştür. "On-Madeli Kişilik Ölçeği" nin "Dışa Dönüklük" alt boyutunun bir birimlik artışı "Öğrenilmiş Çaresizlik" düzeyi üzerinde 0.439'luk bir azalma, "Uyumluluk" alt boyutunun bir birimlik artışı "Öğrenilmiş Çaresizlik" düzeyi üzerinde 0.230'luk bir artma, "Sorumluluk" alt boyutunun bir birimlik artışı "Öğrenilmiş Çaresizlik" düzeyi üzerinde 0.434'lük bir azalma, "Duygusal Dengelilik" alt boyutunun bir birimlik artışı "Öğrenilmiş Çaresizlik" düzeyi üzerinde 0.439'luk bir artma ve "Deneyime Açıklık" alt boyutunun bir birimlik artışı "Öğrenilmiş Çaresizlik" düzeyi üzerinde 0.383'lük bir azalma meydana getirmektedir. Sonuç: Araştırma sonucunda, hemşirelerin kişilik özelliklerinin öğrenilmiş çaresizlik düzeyleri üzerinde etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Hemşirelerin kişilik özelliklerinin öğrenilmiş çaresizlik düzeyleri üzerindeki etkilerinin bilinmesi, hemşirelerin baş etme stratejilerinin güçlendirmede hizmet içi eğitimlerin verilmesi önerilmektedir.