Hepatit B taşıyıcılarında karaciğer fibrozisinin non-invaziv yöntemlerle değerlendirilmesi

Amaç : HbeAg negatif kronik enfeksiyon fazındaki hastalarda (eski terminolojiye göre inaktif taşıyıcılar ) karaciğer fibrozisini öngörmede 3 farklı noninvaziv inceleme yöntemi olan FİB-4 skor, APRİ skor, ve Transient Elastrografinin (TE) tanısal performanslarını karşılaştırmak ve HbeAg negatif kronik enfeksiyon fazındaki hastaların takibinde bu parametrelerin önemini gözler önüne sermek. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 120'si HbeAg negatif kronik enfeksiyonu olan, 84'ü HbeAg negatif kronik hepatit B olan toplam 204 hasta dahil edildi. HbeAg negatif kronik enfeksiyonu olan hastaların tanı anı ve sırasıyla 1, 3, 5. yıl ve son başvuruya ait laboratuvar verileri , APRİ , FIB-4 skorları ve son başvuruya ait fibroscan bulguları (kPa, CAP) geriye dönük poliklinik dosyalarından tarandı. Bu veriler kontrol grubu olarak seçilen HbeAg negatif kronik hepatit B hastalarının tanı anı ve son başvuruya ait verileri ile karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışmaya katılan hastaların 106'sı kadın (%52,0), 98 ´i (%48,0) erkekti. Bununla beraber HbeAg negatif kronik enfeksiyon grubundaki hastalarda kadın cinsiyet (%62,5) ve HBeAg-negatif kronik hepatit B hastalarında ise erkek cinsiyet (%63,1) istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek oranda saptandı (p=0,000). Toplam yaş ortalamaları 53,31±10,69 ve tanı anı yaş ortalamaları 45,25±10,48 olarak saptandı. HbeAg negatif kronik enfeksiyonu olan hastaların takip süresince 0, 1, 3, 5. yıl ve son vizit sonrası elde edilen klinik ve laboratuar bulguları değerlendirildiğinde; son vizit ALT değerinde, tanı anına kıyasla istatistiksel olarak anlamlılığa yakın oranda düşük (p=0,052) , son vizit FIB-4 skoru ise, tanı anına kıyasla istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek saptandı (p=0,004). Fibroscan parametreleri ve klinik biyobelirteçler karşılaştırılması sonucunda ise; kPA değeri KHB tanılı olgularda (7,83±7,33 vs. 5,17±1,50) istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek bulundu (p=0,012) . Ayrıca çalışmada fibroscan değerlendirmesi sonucu kPA değeri 7'den büyük, HbeAg negatif kronik enfeksiyonu olan 6 hastaya ait tanı anı ve güncel biyoşimik parametreler ile APRİ, FİB-4 skorları diğer HbeAg negatif kronik enfeksiyonu olan hastaların verileri ile karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (p>0,05). Sonuç: Çalışmamızda tanı anında kronik hepatit B hastalarının ortalama APRI index, FİB-4 skoru ve viral yükün, HbeAg negatif kronik enfeksiyonu olan hastalara kıyasla anlamlı şekilde yüksek olduğu saptanmasına rağmen bu parametrelerin tedavi takibinde gruplar arasında duyarlılığını kaybettiği gözlenmiştir. Ayrıca takip süresi sonunda yapılan fibroscan uygulaması ile kPA değerinin KHB tanılı olgularda HbeAg negatif kronik enfeksiyon grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek olduğu saptanmıştır. Üstelik HbeAg negatif kronik enfeksiyonu olan olgularda yüksek/şiddetli fibrosis skorlarının (F2, F3, F4) istatistiksel olarak anlamlı şekilde düşük oranlarda olduğu anlaşılmıştır. Bunlara ek olarak fibroscan değerlendirmesi sonucu HbeAg negatif kronik enfeksiyonu olan 6 hastamızda birçok yayınlanmış çalışmada anlamlı fibrozis için cutt-off kabul edilen >7 kPA değeri saptanmıştır. Dolayısıyla non-invaziv testlerden APRI index ve FİB-4 skorunun anlamlı fibrozis için tanısal değeri olsa da tek başına tedavi takibi ve HbeAg negatif kronik enfeksiyonu olan hastaların monitorizasyonunda rutin kullanımda yetersiz olduğu anlaşılmaktadır ve bu nedenle günümüzde karaciğer biyopsisi hala altın standart değerini korumaya devam etse de, fibroscan uygulamasının gereksiz biyopsi uygulamasını azaltacağı, karaciğer biyopsi uygulamasında seçiciliğe katkı sağlayacağı kanaatindeyiz. Anahtar kelimeler: HbeAg negatif kronik enfeksiyon; FibroScan; Fibrozis ; APRİ ; FİB-4