Hepatoselüler kanserli hastalarda prognoz üzerinde etkili faktörlerin araştırılması

Amaç: Hepatoselüler karsinom (HSK), karaciğerin en yaygın primer malignitesi olup, küresel kanser mortalitesinde önemli bir yer tutmaktadır. Hastalığın gelişiminde kronik viral hepatitler, siroz, alkol kullanımı ve metabolik bozukluklar gibi çeşitli risk faktörleri rol oynamaktadır. Prognoz ise tümör evresi, hastanın genel durumu ve uygulanan tedaviye bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. Bu çalışmanın amacı, Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde HSK tanısı almış olguların klinik ve demografik özelliklerini inceleyerek sağkalımı etkileyen faktörleri belirlemek ve bulguları güncel literatürle karşılaştırmaktır. Metot: Çalışmamızda ocak 2014 ile Aralık 2024 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji ve Onkoloji Bilim Dallarına başvuran ve hepatoselüler karsinom tanısı histopatolojik ya da klinik/radyolojik bulgulara dayanarak konulan toplam 160 olgu, geriye dönük olarak değerlendirilmiştir. Bu çalışmaya, 18 ile 90 yaş aralığında olan, Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji veya Onkoloji Bilim Dalları'na başvurarak hepatoselüler karsinom (HSK) tanısı almış bireyler dahil edilmiştir. Katılımcıların, HSK dışında herhangi bir ek malign neoplazm tanısı taşımamaları, çalışmaya katılım için temel koşul olarak belirlenmiştir. Belirlenen bu kriterleri karşılamayan hastalar ise çalışma dışı bırakılmıştır. Bulgular: Araştırmamızdaki hastaların klinik özellikleri incelendiğinde, ortalama yaş 58,79 ± 12,02 yıl, ortalama beden kitle indeksi ise 24.67±3.48 kg/m² olarak belirlenmiştir. Cinsiyet dağılımı erkek ağırlıklı olup, erkek/kadın oranı 7/1'dir. Çalışma kapsamında değerlendirilen hastaların etiyolojik dağılımı incelendiğinde, en sık nedenin hepatit B virüsü (HBV) enfeksiyonu olduğu ve olguların %60.6'sını oluşturduğu belirlenmiştir. HBV'yi sırasıyla %8.1 ile hepatit C virüsü (HCV), %7.5 ile hepatit D virüsü (HDV), %2.5 ile non-alkolik steatohepatit (NASH), %1.9 ile alkol kullanımına bağlı karaciğer hastalığı, %1,3 ile Budd-Chiari sendromu, %0.6 ile primer biliyer kolanjit (PBC) ve %0.6 ile Wilson hastalığı izlemiştir. Kriptojenik olgular ise toplam hasta grubunun %16.9'unu oluşturmuştur. Bu dağılım, hepatoselüler karsinomun etiyolojik spektrumunun geniş olduğunu ve viral hepatitlerin başlıca nedenler arasında yer aldığını ortaya koymaktadır. Hastaların BLCL evresinin %10'unda evre A, %12.5'inde evre B, %55'inde evre C ve %22.5'inde evre D olduğu tespit edilmiştir. Hastaların ortalama Child Pugh skoru bazalda 7.02±1.75, son değerlendirmede 11.04±2.58; ortalama MELD skoru ise bazalda 10.63±3.93, son değerlendirmede 23.07±9.85 olarak bulunmuştur. Ayrıca hastaların önemli bir kısmının tanı anında BCLC C evresinde olması ileri evre tanı oranının yüksekliğine ve sistemik tedavi gereksiniminin yaygınlığına işaret etmektedir. Çalışmamızda hastaların çoğuna sistemik tedavi uygulanmıştır. Hastaların aldığı tedaviler çok yönlü olarak değerlendirilmiştir. Bu kapsamda, karaciğer transplantasyonu uygulanan hastaların oranı %6.9, cerrahi rezeksiyon uygulananların oranı yine %6.9 olarak saptanmıştır. Lokal ablasyon tedavisi uygulanan hasta oranı %10.6, (TACE, TARE, SBRT) uygulanan hastaların oranı %14.4 tespit edilmiştir. Sistemik tedavi verilen hastaların oranı %67.5, İmmünoterapi uygulanan %9.4, radyoterapi uygulanan hastaların oranı ise %8.8 olarak belirlenmiştir. Sonuç: Bu çalışmada, hepatoselüler karsinom tanılı olguların klinik, biyokimyasal, radyolojik ve prognostik özellikleri analiz edilmiştir. Bulgular, siroz, kronik HBV/HCV enfeksiyonları ve metabolik faktörlerin başlıca etiyolojik belirleyiciler olduğunu göstermektedir. Tümör yayılımı, vasküler invazyon, yüksek AFP düzeyleri ve bozulmuş karaciğer fonksiyon testleri kötü prognozla ilişkilendirilmiştir. Tanı anında ileri evre sıklığı nedeniyle sistemik tedavi ön plandadır. Sonuçlar, bireyselleştirilmiş ve multidisipliner yaklaşımların HSK yönetiminde temel rol oynadığını ortaya koymaktadır. Anahtar Sözcükler: Hepatoselüler kanser, etyoloji, prognoz