Hepatosteatozun saptanmasında BT dansitometrisinin etkinliği

Viral hepatit nedeniyle rutin karaciğer biyopsisi yapılan hastalarda karaciğer yağlanmasının derecesini BT (Bilgisayarlı Tomografi) dansitometri tekniğini kullanarak belirlemeyi amaçladık.Bu amaçla yaşları 2-79 arasında değişen (ort:44,45 yıl, Ss:16,4 yıl ) 67 si erkek 43 ü kadın toplam 110 olgu çalışmaya dahil edilmiştir. Olgularımızın kontrastsız BT görüntülerini PACS(Picture Archiving and Communication Systems) sisteminden elde ettik. Elde edilen kontrastsız BT görüntülerinde 12 farklı örneklem alanı (Region of interest; ROI) saptayıp attenüasyon ölçümlerini belirledik. Her bir ROI 1.0 ± 0.1 cm² olarak ölçülmüştür. ROI'leri tarif etmek için sağ hepatik venin konflüansı, sol portal venin umbilikal kısmı ve sağ portal venin posteriyor dalı olmak üzere üç tane temsili seviye seçtik. Her bir temsili seviyede, karaciğer dört sektöre ayrılmıştır (sağ posteriyor, sağ anteriyor, sol mediyal, and sol lateral). Bu sektörler Couinaud segmentasyon sisteminin bir modifikasyonuyla tanımlanmıştır. Her bir bölümde ana vasküler yapılardan ve biliyer sistemden yoksun alanlara örneklemler yerleştirildi. Ayrıca her seviyede dalağa da bir örneklem alanı yerleştirildi. Bulunan değerlerin ortalamaları alınarak HU (Hounsfield unit) cinsinden ortalama karaciğer (MHA) ve ortalama dalak (MSA) atenüasyonları bulundu. Bu değerler kullanılarak karaciğer atenüasyon indeksi (LAI) hesaplandı. Tru-cut biyopsi yapılmış olgularımızın histopatolojik sonuçları MHA, LAI ve MHA/MSA değeri ile karşılaştırılarak analiz edildi.Olgularımızın histopatolojisine göre %13,9 unda yağlanma saptadık. Yağlanma açısından kadın ve erkek arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık yoktu. Patolojiye göre yağlanma durumuna karşılık olgu yaşı için kestirim değeri hesapladık ve 49 yaşın üzerinde yağlanmanın istatistiksel olarak arttığını belirledik. Olgularımızın patolojiye göre yağlanma oranı incelendiğinde 58 (%52,7)'inde hiç yağlanma görülmezken 52 (%47,3)'sinde karaciğer yağlanması görülmüştür. Patolojiye göre karaciğer yağlanması görülen olguların 5 tanesinde %1, 14 tanesinde %2, 11 tanesinde %3, 1 tanesinde %4, 5 tanesinde %5, 1 tanesinde %6, 3 tanesinde %7, 5 tanesinde %10, 4 tanesinde %15, 1 tanesinde %20, 1 tanesinde %25 1 tanesinde %40 yağlanma görülmüştür. BT'ye göre LAI bulguları dikkate alınarak yağlanma incelendiğinde olguların 94 (%85,4)'ünde ≤5% yağlanma, 15 (%13,6)' inde %6-30 yağlanma ve 1 (%0,9)'inde ≥30 % yağlanma görülmüştür. Histopatolojik değerlendirmede yağlanma derecesi ≤ %5 saptanan 94 olgunun BT dansitometri analizlerine göre 86 sında yağlanma derecesinin ≤ %5, 8 inde ise yağlanma derecesinin %5-30 arasında olduğu görülmüştür. Kullanılan LAI değerlerine göre kabul edilen yağlanma dereceleri Tablo 2'de verilmiştir. LAI değerinin 4,5 un altında olmasının karaciğer yağlanmasını doğruladığı sonucuna vardık.Çalışmamızda LAI ve histopatolojik yağlanma arasındaki ilişki ortaya koymak için Cohen'in kappa analizini uyguladığımızda κ=0,637 ve p <0,001 bulunmuş olup önemli derecede uyumludur. BT de bulduğumuz MHA değeri ile histopatolojik bulguları karşılaştırdığımızda 50,5 HU altındaki değerlerde yağlanmanın arttığını, MHA/MSA oranının 0,8 in altına düşmesinin orta –ileri derecede yağlanmayı gösterdiğini saptadık.Nonalkolik yağlı karaciğer hastalığı(NAYKH)'nın basit steatoz gibi daha iyi seyirli formunun yanı sıra steatohepatit, siroz ve hepatoselüler kanser gibi daha ağır tablolara ilerleyebilmesi tanının önemini arttırmaktadır. Yağlanmanın miktarının belirlenmesinde mevcut altın standart yöntem karaciğer biyopsisidir. Ancak işlem invaziv olması nedeniyle minör, hatta ölümle sonuçlanabilen major komplikasyonlara neden olabilmektedir. Bu çalışmada BT dansitometri tekniği ile elde edilen MHA, MHA/MSA ve LAI değerlerinin yağlanmanın miktarının saptanmasında oldukça güvenilir olduğu sonucuna vardık.