Hicri 1288/ miladi 1871-1872 tarihli Rasathâne-i 'Amire'nin sâlnâmesinin transkript ve değerlendirilmesi

Çalışma konusu olan Hicri 1288/ Miladi 1871-72 tarihli Rasathane-i Amire'nin Salnamesi bir tür özel salname olmakla beraber Rasathane-i Amire'nin kuruluş belgesi sayılmaktadır. Bu salname içerisindeki bilgiler ile dönemin özellikleri, faaliyetleri, günümüzde modern meteoroloji, astronomi ve sismoloji bilimlerinin benimsenmesinde önemli bir yere sahip olmakla birlikte yazıldığı dönem hakkında önemli malumatlar içermektedir. Yapılan araştırmalardan hareketle bu konunun daha önce araştırılmadığı, konuya ilişkin çalışmalar yapılmadığı anlaşılmaktadır. Bu çalışma ile meteorolojik, astronomik ve sismolojik konuları ihtiva eden eserin transkript ve değerlendirilmesi ile ülke ve deniz meteorolojisi hakkında Rasathane-i Amire'nin faydaları, Güneş ve Ay tutulmalarının nasıl gerçekleştiği, deprem ülkesi olan ülkemizin alanları hakkında Rasathane-i Amire'nin Salnamesi Osmanlı döneminde sismolojik faaliyetler ile ilgili ne tür bilgiler verildiği amaçlanmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde Rasathane-i Amire'nin Salnamesinin Latin harfli transkripsiyonuna yer verilmiş, ikinci bölümünde de değerlendirilmesi yapılmıştır. Rasathane müdürü Aristidi Kumbari tarafından Fransızca olarak kaleme alınan ve Yüzbaşı Said Efendi tarafından da Türkçe'ye çevrilen bu eserde, İstanbul'un öğle vaktinde Miladi, Rumi ve Hicri takvime göre her gün için alaturka-alafranga olacak şekilde topun atılacağı zamana yer verilmekle birlikte dönemin padişahı Sultan Abdülaziz'in aile hayatı, İstanbul'a ait koordinatlar, Güneş ve Ay tutulmaları, Müslüman ve Gayrimüslimlerin önemli günleri, Gezegenlerin güneşe olan uzaklığına ve Kuyruklu Yıldız hakkında önemli malumatlara yer verilmektedir. Eserin büyük bir bölümü denizcilerin pratik anlamda işine yarayacak bilgi ve yöntemlere ayrılmıştır. Bu bağlamda bulunulan bölgenin enlem ve boylamı tespit edilerek zaman hesapları yapılmakta, güneşin ekvatora olan uzaklığı tespit edilmektedir.