Hicrî ilk üç asırda cehâlet ve meçhul râviler

Bu çalışmada meçhul râvi anlayışının hicrî ilk üç asırda gerçekleştirmiş olduğu gelişim seyri incelenmiştir. Söz konusu asırlar, meçhul râvi anlayışını tesis eden düşüncenin anlaşılmasında, dolayısıyla sonraki dönem hadis usûlü eserlerindeki meçhul râvi kavramının temellendirilmesinde önemli rol oynamaktadır. En az bir münekkit tarafından meçhul olmakla nitelendirilen râviler, isnad, dönem, bölge ve râvi-münekkit ilişkisi açısından ele alınmıştır. Bununla, münekkitlerin bu tür râvilerin meçhullüğünü belirlerken uyguladıkları yöntemin tespit edilmesi ve meçhul râvilerin yoğunlaştığı zaman dilimi ve bölgelerin ricâl tenkidi açısından yorumlanması hedeflenmektedir. Bu bağlamda hicrî ilk üç asırda meçhul râvilerin hangi bölgelerde yoğunlaştığı ve bunların muhtemel sebepleri, meçhul râvilerin yaşadıkları dönemde mi yoksa vefatlarından sonra mı değerlendirmeye tâbi tutuldukları tespit edilmiştir. Meçhul râvi kavramının ricâl tenkit lafızları arasında yer almasını sağlayan hicrî ilk üç asır münekkitlerinin tespitleri, kimin ne ölçüde bu terime katkıda bulunduğunu açık bir şekilde ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Bu süreçte meçhul râvinin kime denildiği, münekkitlerin meçhul râvi tespit yöntem ve yaklaşımları ve söz konusu anlayış etrafında vazedilen terminolojinin ne olduğu gibi konular meçhul râvi kavramının seyrini ortaya koymada önemli addedilmiş ve ayrıntılı tetkik edilmiştir. Ayrıca söz konusu döneme ait meçhul râviye delalet etmek üzere münekkitler tarafından kullanılan değerlendirme lafızları ve bazılarının delâlet ettikleri manalar tetkik edilmiştir.