Hipoparatiroidili hastaların gerçek yaşam verileri ve yaşam kalitelerinin incelenmesi

Amaç: Hipoparatiroidizm(HipoPT), düşük serum kalsiyum(Ca) ve artmış serum fosforuna rağmen paratiroid hormonu (PTH)'nundüşük veya normal olduğu, nadir bir endokrin hastalıktır. HipoPT'nin en sık nedeni cerrahi sırasındabezlerin istenmeden çıkarılması veya zarar görmesidir.Bu çalışmadaki amacımızüçüncü basamak bir endokrin merkezindeHipoPT tanısıyla takip edilen hastalarındemografik, etyolojik, fizik muayene, laboratuvar, tedavi özelliklerinin belirlenmesi ve yaşam kalitelerini normal sağlıklı popülasyona göre karşılaştırmaktır. Yöntem: Bu çalışmaya1 Ocak 2010 ile 31 Aralık 2019tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Erişkin Endokrinoloji polikliniğine başvuran HipoPT tanılı hastalar retrospektif olarak alındı. Çalışmaya ≥18 ve <80 yaş tüm HipoPT hastaları alındı.Benzer yaş ve cinsiyet dağılımı ile sağlıklı kontrol grubu oluşturuldu. Çalışmaya alınan hastaların demografik bulguları, etyolojik faktörleri, fizik muayene bulguları, laboratuvar bulguları, tedavi özellikleri kayıt altına alındı. Hasta grubu ve kontrol grubuna yaşam kalitesi anketi olan SF-36 testi uygulandı.Hasta grubunun verileri analiz edildi. Hasta ve kontrol grubunun verileri istatistiksel olarak karşılaştırıldı. Bulgular:Çalışmaya toplam 119 kişi (HipoPT/Kontrol: 65/54) dahil edildi. HipoPT grubunda Kadın/Erkek: 59/6; kontrol grubunda Kadın/Erkek:35/19 idi.HipoPT'li hastaların yaş ortalaması 42,80±13.37;kontrol grubunun yaş ortalaması 33,58±11,9 idi. Hasta grubun Ca değeri 7,95±0,92 mg/dl; kontrol grubunun Ca değeri 9,39±0,35 mg/dl idi (p<0.05).PTHdüzeyi hasta grupta 9,99±6.30 pg/ml kontrol grubunda 46,76±11,01 pg/ml(p<0.01) olarak değerlendirildi.Phasta grubunda 4,45±0,94 kontrol grubunda 3,56±0,36 idi(p˂0,05).SF-36 skoru hasta grubunda 93,46±9,90(76-107); kontrol grubunda 100,75±9,52(80-122) olarak tespit edildi. Hasta grubunda yaşam kalitesi belirgin olarak düşüktü.(p˂0,05) HipoPT etyolojisi 51(%78) hasta cerrahiye bağlı; 14(%22) hasta otoimmün nedenlere bağlıydı. Cerrahi olan HipoPT'li hastalarda ortalama Ca değeri 8,03±0,93(6.34-9,80) mg/dl iken; cerrahi olmayan hipoparatiroidizmli hastalarda ortalama Ca değeri 7,67±0,85(6,58-9,50) mg/dl olarak tespit edildi. Cerrahi olan HipoPT'li hastalarda ortalama PTH değeri 10,16±6,21(0,6-20) pg/ml iken; cerrahi olmayan HipoPT'li hastalarda ortalama 9,36±6,82(0,4-19) pg/ml idi. Cerrahi yapılan 37(%72) hastanınetyolojisi multinodüler guatra bağlıyken, 14(%28) hastada diğer etyolojik nedenlere bağlı HipoPT gelişmişti. Etyolojinin SF-36 ile ilişkisine baktığımızda cerrahi olan HipoPT'li hastalarda ortalama SF-36 değeri 91,98±9,83(75-113) cerrahi olmayan hastaların ortalama SF-36 değeri 98,86±8,44(79-115) idi.(p<0.05) HipoPT'li hastalarda kullanılan günlük kalsitriol dozu: 30 hasta 0,50 mcg; 20 hasta 1mcg;3 hasta 0,25mcg; 2 hasta 1.5 mcg; 1 hasta 0,75 mcg; 1 hasta 3 mcg alıyordu. Sekiz hasta kalsitriol almıyordu. Günlük oral kalsiyum dozu:20 hasta 1000 mg; 18 hasta 3000 mg; 18 hasta 2000mg; 5 hasta 4000 mgalıyordu. Dört hasta oral kalsiyum almıyordu. Günlük oral kolekalsiferol dozu: 20 hasta 880 IU; 18 hasta 1760 IU; 18 hasta 2640 IU; 5 hasta 3520 IU almaktaydı. Dört hasta kolekalsiferol almıyordu.Hastaların tedavi uyumu; haftanın her günü tedavisini alan 30 hasta; haftada maximum 2 gün tedavisini aksatan 30 hasta; haftada 3 gün ve üstünde tedavisini aksatan 5 hasta tespit edildi. Tedavi uyumu ile uyuşma ve kasılma semptomları arasında ilişki mevcut olup istatistiksel olarak anlamlı bulundu.(p˂0.05) Hastalardan 60 hastada uyuşma semptomu mevcut olup 5 kişide uyuşma semptomu yoktu. Kasılma semptomu 49 hastada olup 16 hastada mevcut değildi. Katarakt 2 hastada mevcut olup 63 hastada yoktu. Bazal gangliyon kalsifikasyonu 3 hastada olup 62 hastada yoktu. Böbrek taşı 12 hastada mevcut olup 53 hastada yoktu. Hastaların 28'inde son 1 yılda hastanede yatış öyküsü mevcut olup 37'sinde yatış öyküsü yoktu.HipoPT'li hasta grubunda en sık gördüğümüz semptomlar uyuşma ve kasılma iken, son 1 yıl içinde hastane yatışı yapılan hastaların en sık yatış nedeni semptomatik hipokalsemi, kasılma, nöbet ve renal patolojilere bağlıydı. Sonuç: HipoPT'li hastalarda Ca ve P düzeyleri normal olsa bile sağlıklı popülasyona göre yaşam kalitesi daha düşüktür. HipoPT'nin en sık etyolojik nedeni multinoduler guatra bağlı cerrahidir. HipoPT'li hastalarda hastaneye en sık yatış nedeni tedavi uyumsuzluğudur. Hastalarda en sık komplikasyon böbrek taşıdır. Rekombinant parathormon analogları HipoPT'li hastalarda semptom, komplikasyon ve iyi yaşam kalitesi için ümit vadetmektedir.