Hollanda Hastalığının sektörler üzerine etkisi: Suudi Arabistan ve İran'a yönelik incelemeler

Doğal kaynak keşfi ve buna dayalı olarak ortaya çıkan ihracat gelirlerindeki artışların yarattığı etkinin, keşfin olduğu ülkede önceden uygulanan dış ticaret stratejisi ne olursa olsun geleneksel sektörlerde üretim ve dış ticaret ilişkilerini etkilemesi kuvvetle muhtemeldir. Kaynak keşfinin yarattığı atalet durumu doğal kaynakların laneti olarak tanımlanmaktadır. Doğal kaynakların laneti de Hollanda Hastalığı, rant kollama, aşırı güven ve eğitimin ihmaline yol açmaktadır. Hollanda Hastalığı ise doğal kaynak keşfi ve bunun ihracatıyla ortaya çıkan ve diğer ihraç ürünlerinde olumsuzluk doğuran bir mekanizma olarak tanımlansa da, bunun sadece doğal kaynak zenginliğine ulaşmayla gerçekleşmediğine dair örnekler de bulunmaktadır. Bu duruma; doğal kaynak fiyatlarında ani artışlar, dış yardımlar veya doğrudan yabancı sermaye yatırımlar orijinli olarak devasa döviz girişleri örnek gösterilebilir. Bu çalışmada, Hollanda Hastalığının kuvvetle muhtemel ortaya çıkması beklenen İran ve Suudi Arabistan gibi kaynak zengini iki ülke inceleme konusu yapılmıştır. Bu iki ülkeden İran'ın devrimle birlikte yaşadığı uzun süreli savaş ve karşı karşıya kaldığı ambargo ile bu türden kısıtı olmayan S. Arabistan ile benzeşmeden ziyade ayrışma boyutunun olup olmadığı araştırma konusu yapılmıştır. Her iki ülke için 1980-2014 arası dönem analize tabi tutulmuştur. Yapılan zaman serisi analizi sonuçlarında hem Suudi Arabistan'da hem de İran'da zayıf da olsa Hollanda Hastalığının varlığına dair bulgular tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Hollanda Hastalığı, Ekonomşk büyüme, Zaman serisi, ARDL yaklaşımı