Hükümet sistemlerinin politik ekonomi üzerindeki etkileri: OECD ve G20 ülkeleri üzerine bir inceleme

Bu tezin konusunu başkanlık sistemi ve parlamenter sistemin, ülkelerin ekonomik performansları üzerindeki etkisinin incelenmesi oluşturmaktadır. Hükumet sistemlerinin ülkelerin ekonomik performansı üzerindeki etkileri, OECD'ye üye 34 ülke ile G20'ye üye 20 ülke üzerinden yapılmıştır. Çalışmada, bu iki örgütlenmede yer alan başkanlık ve parlamenter sistemle yönetilen ülkelerin 2001-2015 yılları arasındaki ekonomik performansları karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. İnceleme konusu yapılan OECD ve G20'ye üye ülkelerin tamamının hükümet sistemlerinin yapısal özelliklerini inceleme olanağı bulunmadığından, hükümet sistemlerinin incelenmesinde, en iyi uygulandığı modeller olarak öne çıkan ABD ve İngiltere esas alınmıştır. Bununla birlikte aynı sistemi uygulayan ülkelerdeki farklılıklara yer verilmiştir. Ülkelerin ekonomik performansları, makroekonomik performans göstergeleri olan, GSMH, milli gelir, büyüme, işsizlik, enflasyon, cari işlemeler dengesi ve yabancı yatırım gibi kriterlerin yanı sıra The Heritage Foundation tarafından yayınlanan "Ekonomik Özgürlük Endeksi" üzerinden karşılaştırılmıştır. Araştırma sürecinde OECD ve Dünya Bankası tarafından yayımlanan veri setinden faydalanılmıştır. Analizlerde oran, değişim ve trend analizi yöntemleri kullanılmıştır. Politik ekonomi açısından ülkelerin ekonomik performansını etkileyen birçok siyasal, ekonomik ve uluslararası faktör bulunmaktadır. Siyasal faktörler içerisinde hükümet sistemleri başta olmak üzere, siyasal partiler, seçim sistemleri ve kurumsal yapılar önemli rol oynamaktadır. Ekonomik faktörler olarak enflasyon, işsizlik, faiz oranları ve döviz kurları ön plana çıkan unsurlardır. Yine uluslararası krizler, uluslararası savaşlar ve ekonomik sorunlar ülkelerin performansını etkileyen başat faktörler olarak dikkat çekmektedir. Yaptığımız araştırmada, politik ekonomi açısından her iki hükümet sisteminin birbirine üstünlük sağladığı alanların bulunduğu sonucuna varılmıştır. Büyüme, GSMH'dan alınan pay ve işsizlik oranı bakımından başkanlık sistemiyle yönetilen ülkeler parlamenter sistemle yönetilen ülkelere göre daha iyi ekonomik performans sergilemektedirler. Buna karşın kişi başına düşen milli gelir, enflasyon, cari işlemler dengesi, DYY ve ekonomik özgürlük endeksi bakımından ise parlamenter sistemle yönetilen ülkeler, başkanlıkla yönetilen ülkelere göre daha başarılı performans ortaya koymaktadırlar.