Hurşid Devran'ın hayatı ve eserleri

Şiir, hikâye, kıssa türündeki eserleri ile bağımsızlık dönemi Özbek edebiyatının önde gelen isimlerinden biri olan Hurşid Devran, 20 Ocak 1952'de Semerkant'ın Çordara köyünde dünyaya gelmiştir. Asıl mesleği gazetecilik olan sanatçı 1977 yılında Taşkent Üniversitesi'nin Gazetecilik bölümünden mezun olmuştur. İlk şiir kitabı "Shahardagi Olma Daraxti" Erkin Vahidov'un destekleri ile 1979 yılında yayımlanır. Ardından sırasıyla "Qadrdon Quyosh", "Uchib Boraman Qushlar Bilan", "Tungi Bog'lar", "To'marisning Ko'zlari", "Bolalikning Ovozi", "Qaqnus", "Bahordan Bir Kun Oldin" adlı şiir kitapları yayımlanır. Eserlerinin tamamında olduğu gibi şiirlerinde de vatan ve millet sevgisini, tarih bilincini ön planda tutan sanatçının şiirlerinde en çok tabiata ve tarım hayatına yer verdiği görülmektedir. Bunun dışında şairin kendi iç dünyasında yöneldiği, dönemin siyasi ve toplumsal meselelerinin bireyler üzerindeki etkilerini yansıtan şiirleri de dikkat çekmektedir. Bağımsızlığın ilanı ile yeniden şekillenen Özbek toplumunda kültürel değerleri koruyup yaşatmada, gelenek ve görenekleri gelecek nesillere aktarmada sanatı bir araç olarak kullanan Hurşid Devran bu bağlamda kıssa ve hikâye türündeki eserlerinde tarihi olaylara ve tarihi kahramanlara yer vermiştir. Özellikle Timur, Uluğbey, Babür Mirza, Ali Şir Nevâi gibi isimler kıssa ve hikâyelerinin başkahramanları olmuşlardır. Sanatçının kıssa ve hikâye türündeki eserleri "Bibixonim Qissasi", "Sohibqiron Nabirasi Yohud Mitti Yulduz Qissasi", "Samarqand Xayoli", "Shahidlar Shohi (Shayx Kubro Tushlari)" "Amir Temur O'g'lining O'limi Haqida Rivoyat", "Iskandar Maqduniy Va Sak Cho'poni", "Navoiy Armoni", "Osmonda Quyosh Yo'q Edi" adlı eserleridir. Sanatçının edebî eserleri dışında çok sayıda makale ve deneme yazısı vardır. Vatan sevgisi, tarih bilinci, dil, kültür ve edebiyat hakkındaki fikirlerini dile getirdiği bu yazıları. "Ma'rifat", "Vatan", "Sharq Yulduzi", "Tafakkur" gibi gazete ve dergilerde yayımlanmıştır. Ayrıca sanatçının tarihi konularda yazdığı drama, televizyon ve radyo eserleri de bulunmaktadır. Sonuç olarak, bu çalışmamızda Hurşid Devran'ın bağımsızlık dönemi Özbek edebiyatındaki yeri ve önemi vurgulanmaya, eserleri şekil ve içerik bakımından incelenirken Özbek edebiyatına katkıları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Anahtar kelimeler: Hurşid Devran, Özbek Edebiyatı, Şiir, Hikâye, Kıssa.