Hz. Aişe'nin itirazı bağlamında ölünün arkasından ağlamayla ilgili rivayetlerin isnad-metin analizi

İnsanlık, hayat mefhumunun ayrılmaz bir parçası kabul edilen ölüm gerçeği ile Hz. Adem'den beri karşı karşıya kalmaktadır. Öyle ki insanlar zamanla değişime uğramak kaydıyla, ölümle ilgili gerek inancın gerek kültürün getirdiği bazı ritüeller geliştirmişlerdir. Nitekim bu uygulamalar arasında ölünün yıkanması, kefenlenmesi, cenaze töreni, cenaze namazı, ölüyü gömme veya yakma, ölüye telkin, ölüye yas, ağıt yakma gibi eylemler zikredilebilir. Bu çalışmaya ise hadis literatüründe yer alan ölüm sonrası uygulamalardan ağıt yakma ve ölüye ağlama rivayetleri konu edilecektir. Her ne kadar ölünün ardından ağıt yakılmasının nehyedildiğine kesin olarak hükmedilse bile, bu ağıt yakma işlemi nedeniyle ölünün azabolunacağı rivayeti, sahabe döneminden asırlardır ve günümüzde tartışma konusu olmakta güncelliğini korumaktadır. Bu rivayetlerin anlaşılmasına yardımcı olacak isnad-metin çalışması ise elzem görülüp bu teze konu edilmiştir. Hz. Âişe'nin itirazı bağlamında, ölünün ardından ağlanmasıyla ilgili hadislerin bütün varyantları kitaplardan titizlikle toplanılmıştır. Daha çok bu hadisleri haber veren râvilerin güvenilirlikleri ve haber verdikleri metinleri incelenen bu tezde, elde edilen veriler ışığında, güvenilir râvilerden oluşan hadisler tespit edilmiş ve bu hadisler metin analizine dahil edilmiştir. Tablolar halinde karşılaştırılan hadis metinlerinde, fazlalıklar, eksiklikler, râvi tasarrufları, hadisin tarihiliği tespit edilmiştir.