I. Dünya Savaşı'nda Hicaz'daki sıhhi vaziyet

İnsanoğlunun hastalıkla mücadelesi insanlık tarihi kadar eskiye dayanmaktadır. İnsanlık, tarih boyunca bulaşıcı hastalıklardan dolayı büyük kayıplar vermiştir. Bu hastalıkları tetikleyen unsur da insanların beslenme, hijyen, olumsuz coğrafi koşullar ve barınma koşullarında olumsuz etki yaratan savaşlardır. Savaşlarda ordular ve ülkeler sadece birbirleriyle değil bulaşıcı ve ölümcül hastalıklar ile de mücadele etmek zorunda kalmıştır. Bu çalışmada da bulaşıcı hastalıkların I. Dünya Savaşı esnasında Hicaz bölgesindeki etkileri üzerinde durulmuştur. Hicaz Bölgesi'nin merkezden çok uzak olması ve merkezle olan bağlantısının sadece Hicaz Demiryoluyla sağlanması bölgenin ikmalinde güçlükler yaşanmasına sebep olmuştur. Ayrıca Arap isyanı (1916) ile demiryoluna saldırıların düzenlenmiştir. Savaşın ilerleyen dönemlerinde bu saldırıların artmasıyla bölgede bulunan Türk kuvvetlerinin merkezle bağlantısı kesilmiş ve ikmal alamayan kuvvetler hem cephane hem de temel erzak malzemesi eksikliği yaşamıştır. Bu durum bölgedeki hastalıkların yayılmasını beraberinde getirmiştir. Sıhhi malzeme eksikliğinden dolayı da hastaların tedavi edilememesi hastalıktan ölüm oranını arttırmıştır. Bölgenin coğrafi şartlarının olumsuzluğu ve temiz suyun az bulunması savaş boyunca bölgede salgın hastalıkların artarak devam etmesine sebep olmuştur. Bölgede en çok görülen bulaşıcı hastalıklar ise dizanteri, humma-i racia, lekeli tifo, kolera ve sıtmadır. Osmanlı Devleti hastalıklara karşı halkın ve askerlerin aşılanması, karantina uygulanması, bireysel ve kıyafet temizliği gibi tedbirler almaya çalışmıştır. Ancak bölgeden alınan rapor, telgraf, harp istatistikleri bölgedeki hastalığın ve buna bağlı vefatların arttığını belirtmesi bu tedbirlerin yetersiz kaldığını göstermektedir. Anahtar Kelimeler: I. Dünya Savaşı, Hicaz Cephesi, Sağlık, Hicaz, Sıhhiye, Hastalıklar, Salgın Hastalıklar