İbn Hacer El-Heytemî'nin El-İ'lâm bi Kavâtii'l-İslâm adlı el yazmasının tahkiki

Bir ötekileştirme ve dışlama aracı olarak tekfir, mümini İslam dairesi dışına çıkarmaktır. Dünyevi ve uhrevi sonuçları olan tekfir hükmü karar, sonuçları ağır olan kritik bir karar olması yönüyle üzerinde iyice düşünülmesi gereken ve asla kişilerin şahsi inisiyatiflerine bırakılmaması gereken bir hükümdür. Araştırmamız söz konusu kavramın çerçevesini ve sınırlarını çizmek suretiyle bunun sıradan bir hüküm olmadığını temellendirmeye çalışmıştır. Tekfirin kavramsal alt yapısı, tarihte ortaya çıkışı, siyasi bağlamı gibi konular bu çalışmanın muhtevasını oluşturmaktadır. Tekfir, Müslümanlar arası siyasi ihtilaflarda ötekileştirmenin bir aracı halindedir. Bunun, meşrulaştırmanın kolaycı bir yolu olduğu da söylenebilir. Tarihte Harici hareket bunun nasıl bir örneği ise günümüzde kendisinin İslamla özdeşleştiren şiddet hareketlerinin akıttıkları kanların dayanağı da tekfir olmuştur. Bu sebeple İslam'da tekfir kavramının iyi bir şekilde incelenmesi gerekir. Esasen ilmi geleneğimizde buna dair oldukça fazla eser vardır. Nitekim İbn Hacer elHeytemî'nin el-İ'lâm bi Kavâtii'l-İslâm adlı risalesi bunlardan bir tanesidir. Çalışmamızda bu eserin günümüze ulaşmış olan hicri 1085 tarihli el-Ezher Kütüphanesinde 144/28580 no'lu mevcut yazma nüshasının tahkiki yer almaktadır. İbn Hacer, yaşadığı dönem itibariyle bir yandan Osmanlı Devletinin siyasi hükümranlığına, diğer yandan Şii Safevî devletine siyasi ataklarına şahit olmuştur. Muhtemelen Şii-Sünni çatışmasının tezahür ettiği bir dönemde telif edilmiş olan ve İslam'da itikadi sınırların ortaya konulduğu bu eser, günümüzde tekfire kolayc a başvuranların bu davranışlarının ne kadar hatalı olduğunu gözler önüne sermesi yönüyle önemlidir. Tezimizin, Müslümanlar arası şiddet hareketlerinin yükseldiği bir dönemde söz konusu eseri yeniden gündeme getirmek suretiyle önemli olduğunu düşünmekteyiz. Anahtar Kelimeler: Küfür, Tekfir, İbn Hacer el-Heytemî, el-İ'lâm bi Kavâtii'l-İslâm