İbn Hazm'ın el-Fasl adlı eserinde itikâdî konulara lugavî yaklaşımları

Bu çalışmanın amacı, İbn Hazm'ın inanç esaslarına ilişkin ileri sürdüğü dilsel delillerle, dile olan hakimiyetini ortaya koymaktır. İbn Hazm, hemen her ilimde eserleri bulunan özgün bir şahsiyettir. Birçok yönden hakkında araştırmalar yapılmış Ancak onun akide ile ilgili meselelere ilişkin ortaya koyduğu dilsel deliller çalışılmamıştır. Özellikle İbn Hazm, zahiri mezhebinde oluşu itibariyle nasların zahiri üzerinde durmuştur. Acaba İbn Hazm dilsel metinler üzerinde de Kur'an ve Sünnet nasları üzerinde durduğu gibi durmuş mudur? Onun dayandığı dilsel kurallar nelerdir? Çıkarımlarında dil alimlerine muvafık davranmış mıdır? Bu tür sorulara cevap verme isteğim, bu konuyu seçmeme neden olmuştur. Bu konu İbn Hazm'ın dilsel anlamdaki derinliğini ortaya koyması bakımından önemlidir. "el-Fasl fî'l-milel ve'l-ehvâi ve'n-nihal" adlı kitabını seçmemizin nedeni, onun bu konuda öne çıkan en önemli kitabı olmasıdır. Çalışmamızda betimleyici metodu esas aldık ve burada bu metot istikra metoduyla birlikte yürütülmüştür. Ayrıca onun İstidlal metodunu ortaya koyup, dil alimlerinin de bu konuda söylediklerini araştırarak İbn Hazm'ın onlara ne derece yakın davrandığını ortaya koymaya çalıştık. Daha sonra bu konuda İbn Hazm ile diğer mütekellimleri karşılaştırmaya çalıştık. Doğal olarak bu da karşılaştırma metoduna kullanmamızı gerektirmiştir. Araştırmamızda ulaştığımız en bariz netice İbn Hazm'ın zahiriliğinden kurtulamadığıdır. Ancak buradaki zahiriliği fıkıhtaki zahiriliği kadar değildir. Onun buradaki zahiriliğinin en çok ortaya çıktığı yer Allah'ın isimleriyle ilgilidir. Yine ortaya çıkan neticelerden biri onun başkalarını, bilinen sert lisanı ile eleştirirken, sanki eleştirdiği kişilerin eserlerine tam olarak vakıf olmadığıdır. Ayrıca İbn Hazm'ın birçok yerde dil alimlerine aykırı görüş beyan ettiği anlaşılmıştır. İddia ettiği dil ile ilgili birçok şeyin, özellikle iştikak ve müteradifle ilgili iddialarının karşılığı yoktur. Araştırmacılara tavsiyemiz İbn Hazm üzerine başka açılardan da özellikle de mantık ve onun dil ile ilişkisi konularında çalışmalarıdır.