İbn Mâce'nin Mukaddime'sindeki hadisler ışığında kelâmî meseleler

İran sınırları içerisinde bulunan Kazvîn şehrinde 209/824 yılında dünyaya gelen ve 273/886 yılında vefat eden İbn Mâce, hicrî VII. asırdan itibaren Kütüb-i Sitte'ye dahil edilen es-Sünen adlı eseriyle tanınan bir muhaddistir. O, Horasan, Mısır, Rey, Şam, Basra, Kûfe ve Bağdat gibi ilim merkezlerine yolculuklar yapmış, Ali b. Muhammed et-Tanâfisî, Ebû Bekr b. Ebî Şeybe, Hişam b. Ammar gibi zamanın önde gelen muhaddislerinden hadis rivâyet etmiştir. Kendisinden de Ebü'l-Hasen el-Kattân, Ebû Bekr Hamid el-Ebherî, Ebû Ca'fer Muhammed b. Îsâ hadis rivâyet etmişlerdir. İbn Mâce Sünen'ine Mukaddime ile başlamıştır. Bu mukaddimede sünnete ittibanın gerekliliği, hadis rivâyetinde ihtiyatlı olma, Hz. Peygamber adına hadis uydurmanın ağır vebali, râşid halifelerin sünnetine ittiba, sahabenin faziletleri, re'y ve kıyastan sakınma gibi konuların yanı sıra imanın tanımı ve mahiyeti, iman-İslâm ilişkisi, iman-amel ilişkisi, imanda artma azalma, kader, rü'yetullah ve Allah'ın sıfatları gibi itikadî tartışmalar ele alınmıştır. Hicrî III. asırda cereyan eden siyasî ve itikadî tartışmalardan etkilenen İbn Mâce, Mukaddime'sini o devirde yoğunluklu olarak tartışılan meselelere ayırmış gerek bâb başlıkları gerekse o bâbın altına yerleştirmiş olduğu rivâyetler ve araya serpiştirdiği âyetlerle hem Ehl-i Hadis'in görüşlerini desteklemeyi hem de muhaliflerine cevap vermeyi amaçlamıştır.