İç Anadolu bölgesinde farklı yaşlardaki karaçam ağaçlandırma sahalarında toprak ve bitkideki bazı besin elementleri oranlarının yıllara göre değişimi

Türkiye'de asli ağaç türleri arasında en geniş yayılışa sahip 3. ağaç türü olan karaçam (Pinus nigra Arn.) bu özelliğiyle ağaçlandırmalarda en çok kullanılan türlerin başında gelmektedir. Dolayısıyla bu çalışmanın amacı Karadeniz Bölgesi ılıman nemli iklim ile İç Anadolu Bölgesi karasal iklim arasında bir geçiş bölgesi özelliği gösteren Nallıhan Bölgesi'nde 1968, 1973, 1985, 1996 ve 2002 (ort. 50, 40, 30, 20, 10 yaşında) yıllarında yapılmış olan karaçam ağaçlandırma sahalarında bazı toprak özelliklerinin ve iğne yapraklardaki karbon (C) ile azot (N) oranlarının karşılaştırılmasıdır. Bu kapsamda her bir ağaçlandırma sahasında mineral toprak üzerinden ölü örtü örnekleri, toprağın 0-10 cm, 10-20 cm, 20-30 cm, 30-40 cm ve 40-50 cm derinlik kademelerinden de toprak örnekleri alınmıştır. Ayrıca her örnekleme sahasında belirlenen 75 adet ağaçtan ibre örnekleri alınmıştır. Toprak örneklerinde elektriksel iletkenlik (EC), toprak tepkimesi (pH), katyon değişim kapasitesi (KDK), kireç yoğunluğu (CaCO3), N ve inorganik-organik C içerikleri belirlenmiştir. Ölü örtü ve ibre örneklerinde C ve N miktarları belirlenmiştir. Yapılan analizler sonucunda ağaçlandırma sahaları yaşlandıkça topraktaki OC miktarları arasında bir farklılık bulunamazken, N miktarının genç meşcerelerde özellikle üst toprakta daha fazla olduğu bulunmuştur. Toprak pH'ı ve KDK'sı sahalar arası fark gösterse de yaşa bağlı bir fark belirlenmemiştir. Bununla birlikte yaşlı meşcerelerde zemindeki ölü örtü miktarının ve dolayısıyla C ve N miktarının arttığı belirlenmiştir. 1968, 1973, 1985, 1996 ve 2002 ağaçlandırma sahalarında toprağın ilk 50 cm derinlik kademesinde IOC miktarları sırasıyla 129, 248, 26, 23 ve 24 Mg ha-1, OC miktarları sırasıyla 33, 14, 25, 16 ve 28 Mg ha-1 ve N miktarları sırasıyla 15, 8, 7, 9 ve 62 Mg ha-1 olarak hesaplanmıştır. İbrelerdeki C oranları arasında ağaç yaşına bağlı bir fark bulunmazken, genç ağaç ibrelerinde N oranının daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Anahtar sözcükler: Ağaçlandırma, Azot, Karaçam, Karbon, Toprak.