İç ve dış dinamikler çerçevesinde Afganistan'ın güvenlik analizi (1989-2001)

Bu tezin amacı; 1989-2001 yılları arasında Afganistan güvenliğini etkileyen iç ve dış dinamikler çerçevesinden incelenmiştir. Çalışmada; Sovyetler Birliği'nin Afganistan'dan çekilmesi ile iç ve dış faktörlerin yarattığı güvenlik sorunlarının askeri, siyasi, ekonomik, sosyal boyutları incelenirken aynı zamanda 11 Eylül saldırıları sonrası ABD'nin Afganistan askeri müdahalesine yer verilmiştir. Bu çalışmanın ilk bölümünde güvenliğin tarihsel gelişimi ve farklı teorik perspektiflerden güvenliğin ele alınması, ikinci bölümünde Afganistan'ın coğrafi yapısı, etnik yapısı ve ekonomik kaynakları detaylı bir şekilde analizine yer verilmiştir. Ayrıca, Afganistan'ın istikrarsızlık nedenlerini daha iyi anlamak adına ülkenin jeostratejik önemi ve bu nedenle bölgede yaşanan hâkimiyet mücadelesinden bahsedilmiştir. Üçüncü bölümde ise iç ve dış faktörlerin yaratığı iç savaş, mücahit gruplar arasındaki iktidar mücadelesi, Taliban'ın ortaya çıkışı ve tüm bu gelişmelerin yaratığı sonuçlar incelenmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise 11 Eylül saldırıları ve ABD'nin askeri müdahalesi, NATO ve BM kararlarına yer verilmiştir. Sonuç kısmında; ülkedeki iktidar kavgası askeri, siyasi, etnik, sosyal ve kültürel gibi iç dinamiklerin yanı sıra başta ABD, Pakistan ve Suudi Arabistan olmak üzere dış devletlerin ülkeye doğrudan müdahalesi gibi etmenlerin de Afganistan'da güvenlik sorunlarının oluşmasına neden olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca, ABD'nin askeri müdahalesinin hukuki boyutu ve 2001 sonrası Afganistan'ın genel durumu değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Afganistan, 11 Eylül, Güvenlik, ABD Müdahalesi