ICD takılan hastaların uyku sorunları, şok ağrısı ve şok anksiyetesinin belirlenmesi

İmplante edilebilir kardiyoverter defibrilatörler (ICD) hastalarda ani kardiyak ölüm riskini azaltırken hastaların korku, stres, ağrı, anksiyete, depresyon, cinsel sorunlar, uyku problemleri yaşamalarına neden olabilmektedir. Bu çalışmanın amacı, ICD takılan hastalarda uyku sorunları, şok ağrısı ve şok anksiyete düzeyleri arasındaki ilişkinin ve etkileyen faktörlerin incelenmesidir. Tanımlayıcı kesitsel tipte tasarlanan çalışmada çalışmanın evrenini 2017-2020 tarihleri arasında araştırmanın yürütüldüğü hastanede ICD implantasyonu yapılan hastalar (N=200), örneklemini PostHoc Power analizine göre çalışma kriterlerini taşıyan hastalar (n=132) oluşturmuştur. Veriler Genel Bilgi Formu, Florida Şok Anksiyete Ölçeği (FŞAÖ), Epworth Uykululuk Ölçeği (EUÖ), Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ve Visual Ağrı Skalası (VAS) ile elde edilmiştir. Veriler IBM SPSSV23 programına aktarılarak t testi, tek yönlü varyans analizi, Kruskal Wallis H Testi ile analiz edildi. Önem düzeyi p<0,05 olarak alındı. Yaş ortalaması 66,13 olan hastaların %66,7'sinin erkek %56,1'inin kardiyak arrest öyküsü olduğu, %66,7'sinin ICD şoku yaşadığı, ICD implantasyonundan sonra %53'ünün uyku problemi, %85,2'sinin şok ağrısı yaşadığı saptanmıştır. PUKİ ile FŞAÖ toplam puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı (p<0.001), EUÖ ile istatistiksel olarak anlamlı olmayan bir ilişki saptanmıştır (p>0,001). Yaş, cinsiyet, medeni durum, sigara içme, birlikte yaşadığı bireyler, ICD'nin şimdiye kadar şok vermesi, ICD'nin üstüne yatma, ICD'nin yerinden çıkacağı korkusunun FŞAÖ toplam puanını; cinsiyet, çalışma durumu, kalp krizi öyküsü, tanımlanmış uyku bozukluğu, kabus nedeniyle uykudan uyanma, uykuda nefesin durmasının PUKİ toplam puanını; daha önce tanımlanmış uyku bozukluğu, kalp krizi öyküsü, uyku bozukluğu için ilaç kullanma, ICD'nin üzerine yatıldığında hissedilen ağrı ile ICD şok verdiğinde yaşanılan ağrı durumunun EUÖ puanını etkilediği belirlenmiştir. ICD hastalarının şok anksiyete ve şok sırasında hissettikleri ağrı puanlarının ortalamanın üstünde olduğu, uyku kalitelerinin kötü olduğu, uykululuk düzeyinin 'normal ama artmış gün içi uykululuk düzeyinde' olduğu saptanmıştır. Şok anksiyetesinin uyku kalitesini etkilediği söylenebilir. Hemşirelerin ICD'li hastaların şok anksiyetesi yaşama durumlarını değerlendirmesi, hastaların anksiyetelerinin azaltılması ve uyku kalitelerinin arttırılmasına yönelik hemşirelik girişimlerini planlanmaları önerilmektedir.