İdare hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklar çerçevesinde adil yargılanma hakkı

Adil yargılanma hakkı içerisinde birçok alt ilkeyi de barındıran ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde (AİHS) yer alan diğer haklara da güvence sağlayan evrensel bir temel haktır. Adil yargılanma hakkı birçok uluslararası belgede düzenlenmiş olup en kapsamlı olarak Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde bulunmaktadır. Bu çalışmada idare hukuku uyuşmazlıkları çerçevesinde adil yargılanma hakkı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ve Anayasa Mahkemesi (AYM) kararları doğrultusunda incelenmektedir. Çalışmanın inceleme alanını idare hukuku oluşturduğu için AİHS 6. maddesinin (2) ve (3) fıkraları çalışma kapsamı alanı dışındadır. AİHS 6. madde metninde medeni hak ve yükümlülükler ile suç isnadına ilişkin uyuşmazlıkların koruma kapsamı içerisinde olduğu anlaşılmakta ise de Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi geliştirdiği yorum yöntemi ile maddenin kapsamını geniş yorumlamaktadır. Bu kapsamda idari uyuşmazlıklar açısından adil yargılanma hakkı AİHM içtihatları doğrultusunda gelişmektedir. Mahkeme tarafından idare hukukuna yönelik kesin tanımlamalar mevcut olmadığı için öğretide AİHM'in uyuşmazlıklara ilişkin kriterleri ne şekilde değerlendirdiği önem arz etmektedir. Çalışmada AİHM'in oluşturduğu içtihat hukuku doğrultusunda AYM kararları ile adil yargılanma hakkının unsurları alt başlıklar halinde ele alınarak bu unsurların idari uyuşmazlıklardaki görünümü irdelenmeye çalışılmıştır. Tez, iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde adil yargılanma hakkının kavramı ve koruma alanı değerlendirilerek hakkın yer aldığı temel düzenlemelere yer verilmiştir. İkinci bölümde ise AİHM ve AYM kararları doğrultusunda adil yargılanma hakkının unsurları alt başlıklar halinde belirtilerek her unsura ilişkin bu hakkın idari uyuşmazlıklarda değerlendirilmesine yer verilmiştir. Anahtar kelimeler: Adil Yargılanma Hakkı, idari uyuşmazlıklar, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Anayasa Mahkemesi, İdari Yargı