II. Abdülhamid Dönemi'nde Irak'la ilgili hazırlanan layihalar

Osmanlı Devleti XIX. Yüzyıla siyasi, askeri, sosyal ve iktisadi kaynaklı pek çok meselenin sıkıntılarıyla girmiş ve bu yüzyıl boyunca da bu meselelerden kaynaklanan problemlerin çözümüyle uğraşmak zorunda kalmıştır.Osmanlı Devleti'nin bu yüzyıl içerisinde en sıkıntılı günlerini yaşamakta olduğu bir zaman diliminde Osmanlı tahtına oturan II. Abdülhamid, kendinden önceki Osmanlı padişahlarının yaptığı gibi, devletin içinde bulunduğu kötü durumdan kurtarılması ve eski gücüne kavuşturulması adına bir dizi reform çalışmaları başlatmıştır.II. Abdülhamid bu reform çalışmalarını devletin Müslüman halkının çoğunlukta olduğu doğu topraklarında ve özellikle de Irak'ta uygulamaya çalışmıştır. Söz konusu reformların bölgede sağlıklı bir şekilde hayata geçirilmesi için II. Abdülhamid, bölge ile ilgili ön bilgi elde etmek ve reformları bu bilgiler ışığında hazırlatmak ve uygulatmak adına bölgeyle alakalı detaylı bilgiler veren bir takım raporlar hazırlatmıştır.Bizim tezimizin de ağırlık noktasını oluşturan ve II. Abdülhamid'e bölgeyle ilgili detaylı bilgiler veren bu raporlar ve bu raporların değerlendirilmesine, çalışmamızın son bölümünde geniş bir yer ayırarak konuyla ilgilenen herkese ve bilim dünyasının değerlendirmelerine sunmaya gayret ettik. Bunu yaparken de öncelikle Irak'ın coğrafyasını, tarihi geçmişini ve Osmanlı hâkimiyetindeki zaman dilimini ve bu zaman dilimi içerisinde bölgede cereyan eden önemli hadiseleri ana hatlarıyla ortaya koymaya gayret ederek çalışmamızı tamamladık.Çalışmamız ana başlıklarıyla Irak'ın tarihi geçmişi, Irak'ın Osmanlı hâkimiyeti altındaki dönemi ve II. Abdülhamid döneminde Irak ile ilgili hazırlanan raporlar ve bu raporların değerlendirilmesinden ibarettir.Anahtar Kelimeler: II. Abdülhamid, Irak, Layiha, Osmanlı, Tarih.