II. Meşrutiyet Dönemi Türk Romanında kimlik inşası

Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemi olan İkinci Meşrutiyet dönemi, savaşlara, değişimlere, dönüşümlere, kırılmalara, yıkılmalara ve yeniden doğuşa sahne olmuş bir dönemdir. Canlanmak, yenilenmek doku uyuşmazlığının yaşandığı zihniyeti bir kenara bırakıp yeni bir kimliği benimsemekle mümkündür. Dönemin aydınları ve yöneticileri imparatorluğu kurtarmak adına çeşitli kimlik önerilerinde bulunmuştur. İkinci Meşrutiyet döneminde kimlik inşasına yön veren fikir Türkçülüktür. Hayatın her alanında millî kaynaklara yönelme ve yerlileşme amaçlanmıştır. Böylesi önemli siyasi ve sosyal olayların yaşandığı İkinci Meşrutiyet döneminde yazılan romanlar da tüm bu gelişmelerin izlerini taşır. Kendini, değerlerini keşfetmeden, anlamadan, kendin olmadan hiçbir şey olunamayacağının bilincine varan sanatçılar Doğu-Batı, Osmanlıcılık, İslamcılık, Türkçülük gibi ana konular üzerinden kimlik inşası sürecine katkıda bulunmuşlardır. Yazarların dile, tarihe, soya, dine, yaşam biçimine, ötekine, taşraya, merkeze, eğitim ve kadın konusuna yaklaşımları benimsenen, arzulanan kimi zamanda eleştirilen kimlik modelleri hakkında fikir vermektedir. Romanlarda millî, çağa ayak uyduran, modern, düşünen, sorgulayan, bir "yeni insan" modeli üzerinde durulmuştur. Giriş ve üç bölümden oluşan bu çalışmada, İkinci Meşrutiyet döneminde yazılan romanların 81 tanesi üzerinden kimlik inşasının dönemin romanlarına yansıması incelemeye tabi tutulmuş ve elde edilen bulgular interdisipliner çalışmalarla değerlendirilmiştir.