İlk dönem Müslüman Bizans ilişkilerine oryantalist yaklaşımlar (Temel İslâm Tarihi kaynakları bağlamında)

Bu çalışma erken dönem Müslüman-Bizans ilişkilerini oryantalist yaklaşımlar çerçevesinde incelemekte olup Müslüman Bizans ilişkilerinin başlangıç ve gelişim süreçlerini ortaya koymayı, oryantalistlerin bu ilişkileri ele alma biçimlerini irdelemeyi, ele aldıkları rivayetlerin İslâm Tarihi kaynaklarıyla ne düzeyde örtüştüğünün tespiti ve nasıl bir peygamber imajı ortaya koymaya çalıştıklarını ele almıştır. Tezimiz giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Tezimizin giriş bölümünde araştırmamızın amacı, önemi, yöntemi ve kaynakları hakkında bilgi verildikten sonra Oryantalizm kavramı ve Oryantalizmin tarihi kısaca ele alınmıştır. Ardından İslamiyet öncesi Arap-Bizans münasebetleri ile Bizans ve Persler arasında senelerce süren savaşlar ve bu savaşlar sonucu Bizans İmparatorluğu'nun galibiyetini haber veren, Hz. Peygamber'in Mekke döneminde nazil olan Rûm suresinin ilk beş ayeti ele alınmıştır. Çalışmamızın birinci bölümünde Hz. Peygamber'in Bizans İmparatorluğu hükümdarı ile diğer Bizans'a bağlı devlet ve kabilelerin yöneticilerine İslâm'a davet amaçlı gönderdiği mektuplar yer almaktadır. Bizans ile ilişkilerin başlangıcı sayılan bu mektuplar kimi oryantalistlerce yok sayılmış kimileri tarafından da başka gerekçeler ile yazıldığı iddia edilmiştir. Oryantalistlerin bu mektuplar hakkındaki iddiaları incelenerek anlatılanların İslâm tarihi kaynaklarıyla ne düzeyde örtüştüğü bu bölümde ele alınmıştır. Tezimizin ikinci bölümünde ise Müslümanlar ile Bizans İmparatorluğu arasında gerçekleşen Mûte, Tebük gazveleri ve Üsâme b. Zeyd seriyyesi ele alınmıştır. Müslüman-Bizans savaşlarının oryantalist literatürde ele alınış şekli, Hz. Peygamber'e yönelik askeri bir kimlik inşa etme çabaları analiz edilerek, bu yorumların tarihsel kaynaklarla uyumu değerlendirilmiştir. Bu inceleme, erken dönem İslâm-Bizans ilişkilerinin ve Hz. Peygamber'in siyasi ve askeri rolünün daha iyi anlaşılmasına katkı sunmayı amaçlamaktadır.