İlköğretim fen ve teknoloji dersinde alternatif değerlendirme yöntemlerinden portfolyo (ürün seçki dosyası) ve içeriğine ilişkin öğretmen adayları görüşlerinin incelenmesi

Bu araştırma, yenilenen ilköğretim programı ile daha aktif bir şekilde kullanılması önerilen alternatif değerlendirme yöntemlerinden portfolyo değerlendirme yöntemi ve içeriğine öğretmen adaylarının bakışını ortaya koymak ve görüşlerde okunulan sınıf ve alınan derslerin etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma betimsel bir çalışma olup öğretmen adaylarının portfolyo değerlendirme yöntemi ile ilgili bilgi, görüş ve tutumlarını belirlemek amacıyla anket yapılmıştır. Ankete öğretmen adaylarının kişisel bilgilerini, alternatif değerlendirme yöntemleri ve portfolyoya bakış açılarını, portfolyo içeriği ile ilgili görüşlerini ortaya koymayı sağlayan sorular ve öğretmen adaylarının portfolyonun kullanımına yönelik görüş, öneri ve düşüncelerini ifade etmelerini sağlayan açık uçlu sorular konmuştur. Veriler, 2011-2012 eğitim-öğretim yılı Çukurova Üniversitesi İlköğretim Fen Bilgisi Öğretmenliği bölümü 3. ve 4. sınıf öğrencileri ile Hakkari Üniversitesi İlköğretim Fen Bilgisi Öğretmenliği bölümü 3. sınıf öğrencilerinden elde edilmiştir. Araştırmamıza 107 öğretmen adayı katılmıştır. Araştırmadan elde edilen nicel veriler SPSS for Windows 11.5 paket programı ile çözümlenmiştir. Ölçekten elde edilen nicel verilerin analizinde ki kare, frekans ve yüzde değerleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda 4. sınıfta staja giden ve 3. sınıfta ölçme değerlendirme dersi alan öğretmen adaylarının genel olarak portfolyo kavramı ile ilgili bilgilerini yeterli bulmadığı ancak portfolyoya olumlu baktıkları, çoğunun daha önce portfolyo hazırlamadığı fakat öğretmenliğe başladıktan sonra bu yöntemi kullanacaklarına inandıkları görülmüştür. Öğretmen adaylarının portfolyo yöntemi ile ilgili bakış açılarını incelediğimiz sorularda genel olarak öğretmen adaylarının okudukları sınıf ve alınan derslerin anlamlı bir farklılık yaratmadığı görülmüştür. Portfolyo içeriği ile ilgili olarak da öğretmen adaylarının verdikleri cevapların frekansları incelenmiş ve öğrenci portfolyolarında en sık olarak fen ve teknoloji ödevlerinin bulunacağına inandıkları, deney raporlarının mutlaka bulundurulması gerektiğini düşündükleri, öğrencilerin tekrar yapmak istedikleri konunun portfolyoda olmasının gerekli olmadığını düşündükleri, öğrencilerin hazırlamak istemeyeceği ürünlerin başında ise öğrencilerin günlük, haftalık, aylık yaptıkları iş ve aktivitelere ilişkin çıktılar geldiği, gezi-gözlem raporları ve video kayıtlarının okulun bulunduğu sosyo-ekonomik çevreye göre yapılma sıklığının değişeceğini düşündükleri ortaya çıkmıştır. Öğretmen adaylarına sorulan açık uçlu görüş ve öneri sorularında ise 4. sınıfların verdikleri yanıtlar staja gittikleri için daha fazlayken 3. sınıflar fazla yorum yapamamışlardır. Portfolyo kullanımını yaygınlaştırabilmek için öğretmen adaylarının verdiği önerilerin başında öğretmen adaylarına, öğretmenlere daha kaliteli bilgi verilip onların da öğrencilerine daha etkili yönlendirme yapabilmesinin sağlanması gelmektedir. Öğretmen adaylarından staja gitmiş olan 4. sınıfların portfolyo kullanımı ile ilgili gözlemleri; öğretmenlerin bu yöntemi zaman alıcı buldukları, sıkıldıkları, geleneksel yöntemleri tercih ettikleri ve portfolyo yöntemini uygulamak için öğretmenlerin gerekli donanıma sahip olmadığı yönündedir. Bu yöntemin uygulandığı okullarda staja giden öğretmen adayı sayısı çok az iken, öğretmen adayları yapılan gözlemlere göre uygulamada yaşanan sorunların genellikle zamanlama, öğrencilerin motive olamaması ve sorumluluk almak istememesi şeklinde ifade etmişlerdir. Genel olarak bakıldığında daha önceden portfolyo hazırlayanların bu konuda kendilerini daha yeterli hissettikleri, daha olumlu düşündükleri bu nedenle de öğretmen eğitiminde konuların teorik öğretiminden çok pratik uygulamalarının yapılmasının çok önemli olduğu önerisi üzerinde durulmuştur. Anahtar Kelimeler: Portfolyo Değerlendirme, Öğretmen Adayı Görüşleri