İlköğretim ikinci ve dörduncü sınıf öğrencilerine genel problem çözme becerilerinin kazandırılmasında eğitimin etkisinin incelenmesi

ÖZET İlköğretim İkinci ve Dördüncü Sınıf Öğrencilerine Genel Problem Çözme Becerilerinin Kazandırılmasında Eğitimin Etkisinin İncelenmesi Bu araştırmada, ilköğretim ikinci ve dördüncü sınıf öğrencilerine genel problem çözme becerilerinin kazandırılmasında yapılandırılmış ve yapılandırılmamış eğitim programlarının etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemi, Ankara İl Merkezindeki Nazım Akçan İlköğretim Okuluna devam eden ikinci ve dördüncü sınıf öğrencileri arasından seçilen 48 erkek ve 48 kız, toplam 96 öğrenciden oluşmuştur. Kura ile örneklemi oluşturan çocukların 32' si Deneyi (yapılandırılmış eğitim grubu), 32* si Deney2 (yapılandırılmamış eğitim grubu), 32' si ise Kontrol grubuna dahil edilmiştir. Araştırmada öntest-sontest kontrol gruplu desen kullanılmıştır. Deneysel işlemde araştırmacı tarafından geliştirilen "Yapılandırılmış ve Yapılandırılmamış Problem Çözme Eğitim Programlan" kullanılmıştır. Bu programlar çerçevesinde, deney gruplarına 12 hafta süresince haftada iki gün 45-50 dakikalık 24 oturumluk eğitim programları uygulanırken, kontrol grubuna herhangi bir eğitim verilmemiştir. Araştırmaya katılan çocuklara ve ailelerine ait bilgileri edinmek için "Kişisel Bilgi Formu" ve çocukların genel problem çözme becerilerini ölçmek için Feldhusen, Houtz ve Ringenbach (1972) tarafından geliştirilen "Purdue İlköğretim Çocukları Problem Çözme Envanteri (Purdue Elementary Problem Solving Inventory-PEPSI)" kullanılmıştır. Ölçeğin Türkçe'ye uyarlama çalışmaları kapsamında bir ön uygulama gerçekleştirilmiş ve bu çalışmalar sonucunda envanterin geçerli ve güvenilir bir araç olduğu kabul edilmiştir.Araştırmada deneysel işlemden elde edilen verilerin analizinde; Tek Faktör Üzerinde İki Faktörlü ANOVA, İlişkili ve İlişkisiz Ömeklemler İçin T Testi, Pearson Korelasyon Katsayısı ve Mann- Whitney U Testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda; Deneyi ve Deney2 grubundaki ikinci ve dördüncü sınıf öğrencilerin genel problem çözme becerilerine ilişkin puanlarında, uygulanan işlemlerin etkisine bağlı olarak deney öncesinden sonrasına bir artış gözlenmiş ve ikinci sınıf öğrencilerinde grup ile ölçümün problem çözme üzerindeki etkisi anlamlı bulunmuştur (p<01). Deneyi ve Deney2 grubundaki ikinci ve dördüncü sınıftaki öğrencilerin sontest ve kalıcılık testi puanları arasında anlamlı bir farklılık bulunamamış (p>.05) ve sonuçta her iki grupta da deneysel işlem sonucunda elde edilen problem çözme eğitimi etkisinin devam ettiği belirlenmiştir. İkinci ve dördüncü sınıftaki Deneyi, Deney2 ve Kontrol grubu öğrencilerinin PEPSI envanterinden elde ettikleri genel problem çözme becerilerindeki erişi (sontest-öntest) puanlarında cinsiyet açısından anlamlı bir farklılık saptanmazken (p>.05), Deneyi grubundaki öğrencilerin PEPSI envanterinden elde ettikleri genel problem çözme becerilerindeki erişi (sontest-öntest) puanlarının okudukları sınıfa göre anlamlı bir farklılık gösterdiği (p<05), Deneyi ve kontrol grubunda ise bu farkın anlamlı olmadığı (p>.05) tespit edilmiştir. Deneyi grubundaki ikinci sınıf (p<01) ve dördüncü sınıf (p< 05) öğrencilerin deney sonrasında elde ettikleri problem çözme beceri puanları ile çalışma sayfalarından elde edilen puanlar arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ayrıca Deneyi grubundaki öğrencilerin çalışma sayfalarından elde ettikleri puanların sınıfa göre anlamlı bir farklılık gösterdiği (p<01); cinsiyete göre ise anlamlı bir farklılık göstermediği saptanmıştır (p>.05). Bu sonuçlara göre hem yapılandırılmış hem de yapılandırılmamış eğitim programlarının çocukların problem çözme becerilerini önemli ölçüde etkilediği görülmektedir. Bu nedenle eğitimin her aşamasında problem çözme becerilerininm kazandırılmasına ilişkin etkinlikler planlayarak, çocuklara problemleri kendilerinin çözebileceği uyarıcılarla zenginleştirilmiş ortamlar sunulabilir ve etkin problem çözme becerilerini destekleyici deneyimler planlanabilir. Anahtar Kelimeler: Problem Çözme, İlköğretim, İlköğretim Çocukları, Bilişsel Gelişim.