İlköğretim ve ortaöğretim okul yöneticilerinin tükenmişlik seviyelerinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, ilköğretim ve ortaöğretim okullarında görev yapan okul yöneticilerinin tükenmişlik düzeyini; duygusal tükenme, duyarsızlaşma, kişisel başarı boyutlarına ve toplam tükenmişliğe göre belirlemektir. Ve tükenmişlik düzeylerinin kişisel ve mesleki değişkenler açısından nasıl farklılık gösterdiğini ortaya koymaktır.Bu araştırmanın evrenini, 2008-2009 Eğitim-Öğretim yılında, İstanbul ili içerisindeki, Bahçelievler ve Üsküdar ilçesindeki tüm ilköğretim ve ortaöğretim okul yöneticileri oluşturmaktadır. Bu ilçelerdeki tüm yöneticilere anket ulaştırılmış ve geri dönen 253 anket de örneklemini oluşturmuştur. Tamamı A tipi olan kurumlardaki 51 bayan ve 202 erkek yöneticinin, 129'u ilköğretimde 124'ü ortaöğretimde görev yapmaktadır. Ayrıca bunların 79'u müdür, 174'ü müdür yardımcısıdır. Bu araştırmada tarama modeli ile çalışılmıştır. Veriler, iki bölümden oluşan bir anket aracılığı ile toplanmıştır. Anketin ilk bölümü ?Kişisel Bilgi Formu?, ikinci bölümü ise ?Maslach Tükenmişlik Envanteri?dir. Araştırma sonucunda elde edilen veriler, SPSS for windows 13.0 istatistik paket programıyla analiz edilmiştir. Cinsiyet, medeni durum, okul türü, yönetici türü gibi değişkenler için, frekans (f) , yüzde (%), aritmetik ortalama ( ), standart sapma (ss), t testi ve tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Farklılığın anlamlı bulunması durumunda, farklılıkların kaynağını belirlemek amacı ile Scheffe testi uygulanmıştır.Bu araştırmada, ilköğretim ve ortaöğretim okullarında görev yapan yöneticilerin mesleki tükenmişlik düzeylerinin yaş, cinsiyet, medeni durum, sahip olunan çocuk sayısı, mezun olunan program, okul türü, yönetici türü, mesleki kıdem, yöneticilikte kıdem, okullardaki öğretmen ve öğrenci sayısı, sosyo-ekonomik çevre değişkenlerine göre tükenmişlik düzeylerinde farklılaşma olup olmadığına bakılmıştır. Cinsiyet ve medeni durum, okul türü, okuldaki öğretmen ve öğrenci sayısına göre ayrı ayrı tükenmişlik duygusu incelendiğinde, bu değişkenler için, tükenmişlik ölçeğinin toplam puanları ile tüm alt puanlar arasında anlamalı farklılık görülmemiştir. Yaş, sahip olunan çocuk sayısı, mezun olunan program, yönetici türü, mesleki kıdem, yöneticilikte kıdem, sosyo-ekonomik çevre değişkenlerine göre tükenmişlik ayrı ayrı incelendiğinde anlamlı farklılıklar görülmüştür. Bu değişkenlere göre ulaşılan sonuçlar kısaca; ? Yaş grubu yükseldikçe tükenmişlik azalmaktadır. Çocuk sahibi olmayanlar daha fazla tükenmişlik yaşamaktadır. Fakülte mezunları diğer program mezunlarına göre daha fazla tükenmişlik yaşamaktadır. Müdür yardımcıları, müdürlere göre daha fazla tükenmişlik yaşamaktadır. Mesleki ve yöneticilikte kıdem artıkça tükenmişlik daha az yaşamaktadır. Sosyo-ekonomik çevre geliştikçe tükenmişliğin azaldığı görülmektedir.??Tartışma ve Yorum? başlığı altında, sonuçlara ilişkin olası açıklamalardan ve yapılması fayda sağlayabilecek ileriye yönelik çalışmaların neler olabileceğinden söz edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Okul Yöneticileri, Mesleki Tükenmişlik