İlköğretim ve ortaöğretim okulu öğretmenlerin örgütsel stres kaynakları ve stresle başa çıkma yolları

Bu çalışmanın amacı, ilköğretim ve ortaöğretim okulu öğretmenlerinin örgütsel stres kaynakları ve stresle başa çıkma yöntemlerini saptamak, analiz etmek ve gerekli önerilerde bulunmaktır.İlköğretim ve ortaöğretim okulu öğretmenlerinin örgütsel stres kaynakları ve stresle başa çıkmada kullandıkları yöntemler araştırmanın bağımlı değişkenleridir. Görüşlerine başvurulan öğretmenlerin meslekteki kıdemleri, cinsiyetleri, medeni durumları, çocuk sahibi olmaları, görev yaptıkları kurumların zorunlu hizmet kapsamında olmaları, eğitim durumları, çalıştıkları kurum türleri, zorunlu hizmet yükümlülükleri, yaşları ve branşları araştırmanın bağımsız değişkenlerini oluşturmaktadır.Araştırma, tarama modelinin kullanıldığı betimsel bir çalışmadır. Araştırmada kullanılan veri toplama aracı üç bölümden oluşmaktadır; birinci bölümde araştırmaya katılan bireylere ilişkin kişisel bilgiler; ikinci bölümde örgütsel stres kaynaklarını belirlemeye yönelik beşli likert tipinde 37 maddeden oluşan bir ölçek; üçüncü bölümde stresle başa çıkma yollarını belirlemeye yönelik Folkman ve Lazarus'un "Başa Çıkma Yolları Envanteri" (Ways of Coping Inventory) Türkiye'de Şahin ve Durak (1995) tarafından üniversite öğrencileri için uyarlanan dörtlü likert tipinde 30 maddeden oluşan "Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği" (SBTÖ) bulunmaktadır.Araştırma için kullanılan anket, Bursa ili ilçeleri arasından örneklem olarak alınan İnegöl, Harmancık, Orhaneli, Keles ve Büyükorhan ilçelerinde 20 okulda uygulanmıştır. Bu okullarda 250 öğretmene anketler değerlendirmeye alınmıştır. Araştırmanın alt problemleri çözümlenirken, t-testi, Tek Faktörlü Anova (varyans analizi),Kruskall Wallis testi ve Mann Whitney U testi; frekans, yüzde, aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanmıştır.Araştırmada elde edilen bulgular şunlardır:1. Örgütsel stres kaynaklarının cinsiyete; medeni duruma, çocuk sahibi olmaya, zorunlu hizmet yükümlülük durumlarına göre bütün boyutları arasında anlamlı ilişkiler mevcut değildir.2. Örgütsel stres kaynaklarının görev yapılan kurumun zorunlu hizmet kapsamında olmasına göre kariyer ve örgütsel yapı-iklim arasında anlamlı ilişkiler mevcuttur.3. Stresle başa çıkma yöntemlerinin medeni duruma, çocuk sahibi olmaya, görev yapılan kurumun zorunlu hizmet kapsamında olma durumuna göre bütün boyutları arasında anlamlı ilişkiler mevcut değildir.4. Stresle başa çıkma yöntemlerinin cinsiyete göre iyimser yaklaşım ve çaresiz yaklaşım boyutları arasında; zorunlu hizmet yükümlülüğüne göre sosyal desteğe başvurma alt boyutuna göre anlamlı ilişkiler mevcuttur.Anahtar kelimeler : Stres, Örgütsel Stres, Örgüt, Stres Düzeyi, Stresle Başa Çıkma, Tutum, Öğretmen