İlkokul 4.sınıf öğrencilerinin okul kantinini bilinçli kullanma durumlarının incelenmesi

Bu araştırma, ilkokul 4.sınıf öğrencilerinin okul kantinini bilinçli kullanma durumlarının incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla üç alt boyuttan oluşan 16 maddelik Okul Kantinini Bilinçli Kullanma Ölçeği geliştirilmiştir. "Kalite", "sorumluluk" ve "ihtiyaç" alt boyutlarından oluşan ölçek 2016-2017 eğitim-öğretim yılında Kocaeli ilinin Körfez ilçesinde öğrenim gören 513'ü (%48) kız, 558'i (%52) erkek olmak üzere toplam 1071 ilkokul 4.sınıf öğrencisine uygulanmıştır. Cinsiyet, okul türü, annenin gelir getiren bir işte çalışma durumu için bağımsız değişken düzeyi iki olduğundan okul kantinini bilinçli kullanma puan ortalamaları arasındaki farkların önem kontrolü bağımsız gruplara uygulanan t-testi ile yapılmıştır. Verilerin analizinde okula kahvaltı yaparak gitme, aile gelir düzeyi, aileden harçlık alma, okul kantinini kullanma, okul kantininden memnun olma, okul kantinini en çok hangi nedenlerle kullanma durumları için bağımsız değişken düzeyi ikiden fazla olduğundan söz konusu değişkenlere ilişkin farkların önem kontrolü, varyansların homojenliği durumunda Tek Yönlü Varyans Analizi ile varyansların homojen olmadığı durumlarda ise Welch testi ile belirlenmiştir. Tek yönlü varyans analizi sonucunun önemli bulunduğu durumlarda farkın hangi ortalamalar arasındaki farklardan kaynaklandığını belirlemek amacıyla Scheffe testi kullanılmıştır. Ancak varyansların homojen olmadığı durumlarda Welch test tekniği kullanıldığı zaman ikili karşılaştırmalar için Tamhane testi yapılmıştır. Araştırma sonucunda ilkokul 4.sınıf öğrencilerinin okul kantinini arzu edilen düzeyde bilinçli kullanmadıkları, öğrencilerin cinsiyetlerine göre okul kantinini bilinçli kullanma düzeylerinin kalite boyutunda kız öğrenciler lehine; devam ettikleri okul türüne göre kalite boyutunda özel okula devam eden öğrenciler lehine; annelerinin gelir getiren bir işte çalışma durumlarına göre ihtiyaç boyutunda annesi gelir getiren bir işte çalışanlar lehine; okula kahvaltı yaparak gidip gitmeme durumlarına göre kalite boyutunda okula her zaman kahvaltı yaparak gidenler lehine; öğrencilerin aile gelir düzeylerine göre okul kantinini bilinçli kullanmalarına ilişkin görüşlerinin kalite, sorumluluk ve ölçek toplamında aile gelir düzeyi yüksek olanlar lehine; ailelerinden harçlık alma durumlarına göre tüm boyutlarda haftalık harçlık alanlar lehine; okul kantinini kullanma sıklığına göre tüm boyutlarda ihtiyaca göre kullananlar lehine; okul kantininden memnun olma durumlarına göre ihtiyaç boyutunda çok memnun olanlar lehine; okul kantinini en çok kullanma nedenlerine göre kalite ve ihtiyaç boyutlarında açlığını gidermek için kullananlar lehine anlamlı bir şekilde farklılaştığı bulunmuştur.Elde edilen bulgular literatür ışığında tartışılmış ve önerilere yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Okul Kantinini Bilinçli Kullanma Ölçeği, Kantini Bilinçli Kullanma, Bilinçli Tüketicilik, Sosyal Bilgiler.