İlkokul hayat bilgisi, sosyal bilgiler ve fen bilimleri öğretim programı ve ders kitaplarında doğa kaynaklı afet kavramının incelenmesi

Bu çalışmanın amacı ilkokul Hayat Bilgisi, Fen Bilimleri ve Sosyal Bilgiler öğretim programı ve ders kitaplarında doğa kaynaklı afet türlerinin içerik, görsel öğeler, hazırlık, pekiştirme ve değerlendirme soruları açısından nasıl ele alındığını ortaya koymaktır. Araştırmanın örneklemini 2023-2024 eğitim öğretim yılında kamu ve özel okullara ücretsiz dağıtılan Hayat Bilgisi, Fen Bilimleri ve Sosyal Bilgiler ders kitapları oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı doğrultusunda ilgili derslerin öğretim programları ve ders kitapları incelenerek veriler nitel araştırma yöntemlerinden belgesel tarama (doküman analizi) yöntemi ile toplanmış ve elde edilen veriler içerik analizi tekniği ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda elde edilen bulgulara göre ikinci sınıf Hayat Bilgisi ve dördüncü sınıf Sosyal Bilgiler öğretim programında doğa kaynaklı afetlere ilişkin doğrudan kazanımların olduğu, Hayat Bilgisi birinci ve üçüncü sınıf düzeyinde kazanımların afet ve acil durum ile ilgili olduğu ancak Fen Bilimleri öğretim programında doğa kaynaklı afetlere ilişkin kazanımlara yer verilmediği belirlenmiştir. Fen Bilimleri dördüncü sınıf kitabı dışında araştırmaya konu olan ilkokul ders kitaplarında yer alan metinlerde doğa kaynaklı afetlere yer verilirken afetlerle ilişkili içerik ve görsel öğelerde hatalar tespit edilmiştir. Afet eğitimi açısından elde edilen bulgulara göre afet öncesi ve afet sırasında yapılması gerekenlere değinilmiş, ancak tatbikat gibi uygulamaya yönelik çalışmalara yer verilmediği belirlenmiştir. Doğa kaynaklı afetlere yönelik hazırlık, pekiştirme ve değerlendirme sorularının sınırlı olduğu ve alternatif ölçme ve değerlendirme sorularına yer verilmediği tespit edilmiştir. Öğrencilerin farkındalık ve bilgi seviyelerini arttırmak, kitaplarda yer verilen afet eğitimini daha etkili hale getirmek için doğa kaynaklı afetlere öğretim programları ve ders kitaplarında birinci sınıftan itibaren kademeli olarak ve bütüncül yapıya dikkat edilerek daha fazla yer verilmesi sonucuna ulaşılmıştır.