İlkokul öğrencilerinin üst bilişsel farkındalık düzeylerinin incelenmesi

Bu araştırma ile ilkokul öğrencilerinin üst bilişsel farkındalık düzeyleri cinsiyet, sınıf düzeyi, anne ve baba eğitim durumu, kardeş sayısı, ailenin ekonomik durumu ve kardeş sırası gibi değişkenlere göre incelenmiş ayrıca üst bilişsel farkındalığı yüksek ve düşük olan öğrencilerin ders çalışırken bilişsel farkındalık stratejilerinden faydalanma durumu ve faydalanıyorsa hangi stratejilerden faydalandığının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Karma araştırma yönteminin kullanıldığı araştırmanın deseni açımlayıcı sıralı desen olarak belirlenmiştir. Çalışmanın örneklemi 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Kilis ilinde yer alan ve rastgele örnekleme tekniğiyle belirlenen Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı altı ilkokulda öğrenim gören 302 üçüncü sınıf ve 300 dördüncü sınıf öğrencisi olmak üzere 602 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmanın veri toplama aracı olarak Howard, Miller ve Murphy (2002) tarafından 3, 4 ve 5.sınıf öğrencilerinin üst bilişsel becerilerini ölçmek amacıyla geliştirilen "Çocuklar için Üst Bilişsel Farkındalık Ölçeği (ÜBFÖ-Ç) A formu" kullanılmıştır. Ölçeğin Türkçe'ye uyarlanma işlemi Karakelle ve Saraç (2007) tarafından yapılmıştır. Nicel verilerin analizinde cinsiyet, sınıf düzeyi ve okul öncesi eğitim alma durumu parametrelerinde Mann Whitney U testi, diğer parametrelerde ise Kruskall Wallis testi kullanılmıştır. Nitel veriler ise Doğanay ve Demir (2011) tarafından geliştirilen görüşme formundan yararlanılarak araştırmacı tarafından oluşturulan görüşme formu ile toplanmıştır. Ölçeğin uygulandığı öğrencilerden üst bilişsel farkındalık düzeyi en yüksek ve en düşük 15'er öğrenci aykırı durum örnekleme ile belirlenmiş, bu öğrencilerle yapılan görüşmeler kaydedilmiş ve veriler betimsel analize tabi tutulmuştur. Araştırma sonucunda üst bilişsel farkındalık düzeyinin cinsiyet, sınıf düzeyi, anne ve baba eğitim durumu, kardeş sayısı, ailenin ekonomik durumu ve kardeş sırası ile arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır. Nitel verilerin analizi sonucunda ise üst bilişsel farkındalık düzeyi yüksek olan öğrencilerin bilişsel farkındalık stratejilerinden daha fazla yararlandığı tespit edilmiştir.