İlkokul ve ortaokul öğrenci resimlerinin çizgisel gelişim basamaklarına göre değerlendirilmesi (Diyarbakır ili örneği)

Bu araştırmanın amacı, ilkokul ve ortaokul 2-8. sınıf öğrencilerinin yapmış oldukları resimlerin, çizgisel (grafiksel) gelişim basamak özelliklerine göre, değerlendirilmesine yöneliktir. Buna göre öğrencilerin yapmış oldukları resimler yaş, cinsiyet ve okul değişkenleri açısından ele alınarak değerlendirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, 2014-2015 eğitim-öğretim yılında, Diyarbakır iline bağlı sosyo-ekonomik durumu birbirinden farklı (düşük, orta, yüksek düzey) olan Ergani Demirli Baran İlkokul ve Ortaokulu, Yenişehir Mehmet Sabri Güzel İlkokul ve Ortaokulu ile Yenişehir Mehmet Akif Ersoy İlkokul ve Ortaokulu 2-8. sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Her okul ve belirlenen sınıftaki öğrencilere "Ailemle Mutlu Bir Anım" konulu resim çalışması, serbest resim tekniği kullanılarak, bir ders saati (40 dakika) boyunca yaptırılmıştır. Belirlenen üç okulun her bir sınıfından random (seçkisiz) yöntemle beşer çalışma seçilmiştir. Böylelikle 21 şubeden toplam 105 resim araştırma kapsamına alınmıştır. Bu araştırmada, genel tarama modellerinden betimsel yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın alt problemlerini test etmek, net ve ideal bir sonuca ulaşmak için araştırmacı tarafından çocuğun çizgisel gelişim basamaklarıyla literatürde yer alan yurtiçi ve yurtdışındaki kaynaklar taranmıştır. Uzman görüşü alınarak hazırlanan veri toplama aracı olan 3 ayrı form oluşmaktadır. Formlarda her bir dönem için farklı sayıda maddeler bulunmaktadır. Şematik Dönem için 23, Gerçekçilik Dönemi için 21 ve Mantık Dönemi için 14 madde belirlenmiştir. Hazırlanan veri toplama aracı, öğrencilerin çizgisel gelişim basamaklarını belirleyebilecek niteliktedir. Üç okulda uygulanan resim etkinliği bizzat araştırmacı tarafından yürütülmüştür. Resimlerin değerlendirilmesi çalışmasına araştırmacı ile birlikte Milli Eğitim ve güzel sanatlar eğitimi bölümünden birer uzman olmak üzere toplam üç uzman katılmıştır. Değerlendirilen resimlerden elde edilen veriler SPSS programı kullanılarak yüzde ve frekans değerlerine dönüştürülmüştür. Çevresel koşullarına göre okullar iyi, orta, düşük şeklinde kategorilere ayrılmıştır. Resimler, veri toplama aracında her bir döneme ait öngörülen özelliklere öğrencilerin ne derecede sahip oldukları dikkate alınarak değerlendirilmiştir. Araştırma bulgularından hareketle şu sonuçlara ulaşılmıştır: • Kız öğrencilerin erkek öğrencilere göre resimlerinde çizgisel gelişim basamak özelliklerini daha net ve bilinçli bir şekilde yansıttıkları görülmüştür. • Çizgisel gelişim basamak özelliklerinin resimlere yansıtılmasında, sosyo-ekonomik açıdan yüksek düzey gelişmiş okuldaki öğrencilerin, orta ve düşük düzey gelişmiş okul öğrencilerine göre daha başarılı oldukları görülmüştür. • Çizgisel gelişim basamaklarının dönemlere göre özelliklerinin sıralı ve kademeli ilerlemesinde kız öğrencilerin, erkek öğrencilere göre daha tutarlı oldukları görülmüştür. • Çizgisel gelişim basamaklarında sosyo-ekonomik açıdan yüksek düzey gelişmiş okuldaki öğrencilerin, orta ve düşük düzey gelişmiş okullardaki öğrencilere göre daha tutarlı oldukları ve çizimlerini kâğıda daha dikkatli aktardıkları görülmüştür. • Çizgisel gelişimin her döneminin sonunda öğrencilerin döneminin özelliğini tamamlayarak bir sonraki döneme geçtiği görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Görsel Sanat E÷itimi, Sanatsal Geliúim, Çocu÷un Grafiksel Geliúimi, Program De÷erlendirme, ølkokul ve Ortaokul.