İmgelem, imge ve simgenin figüratif ve non-figüratif resimde kullanımları açısından incelenmesi

İnsan, duyumlarının gelişmesiyle birlikte dünyayı algılayarak, bilmeye ve biçimlendirmeye yönelmiştir. îmge; duyularla algılanan nesnel dünyanın insan bilincine bir yansıması olarak, bilgi edinme sürecinin ilk biçimidir. Bilgi edinme sürecinde imge; kuram olarak; bilgi kuramının oluşumuyla bir paralellik gösterir. Ayrıca imge, duyumların bilince bir yansısı olarak yansıma kuramınında temel niteliğidir. İmgelem ise; imgelerle düşünme yetisi olduğu gibi, imge tasarımlarını yeniden canlandırmada etkin bir rol oynar. îmge ve imgelemin gerek bilgi edinmedeki gerekse sanatsal etkinlikteki önemi göz önünde tutularak; bu iki kuram kendi karakteristik özellikleriyle de incelenerek, imgeyle olan ilişkisi daha açık bir şekilde ortaya konmuştur. Sanatta imgeyi açıklamadan önce ise, görsel imge açıklanarak sanatsal imgenin anlaşılabilirliği arttırılmıştır. İmge ve imgelemin birinci bölümde geniş olarak açıklanmasından sonra, sanatçının öznel tutumu doğrultusunda imgeye anlam yükleyip, biçimlendirmesiyle oluşan simge de ikinci bölümde incelenmiştir. Sanatsal kullanımlarının yanında simge günümüzde; örgütlü toplum yaşayışında, gelişen bilim ve teknolojinin yaşantımızda ve hayatımızda etkili bir yer almasında, ayrıca, çevremizde oluşan; doğanın dışında; yeni bir çevrenin algılanmasının kolaylığı açısından da sıkça kullanılmaktadır. Simgenin bu durumu gözardı edilmeden, farklı kullanımlanda karakteristik özellikleriyle birlikte, küçük başlıklar halinde, incelenmiştir. Günümüzde simge, yaşamdan örneklerle açıklanırken; psikanalizde etkin bir rol oynayan simge de araştırmacıların bu konudaki çıkarımları göz önünde tutularak incelenmiş ve kendi bakış açımızla da yorumlanmıştır. IIIAyrıca, simgeler artık bizim için anlatım öğeleri, ifade biçimleri olmaktan çıkarak bir bildiri aracı haline gelebiliyorlar. Günümüz iletişimi ve bildirişiminin simgeyi kullanımı ve onun kullanım alanını genişletmesi, yeni değer ve biçimler yüklemesiyle onu değişikliklere uğratmıştır. Simge, gene simgedir. Fakat artık simge olarak yüklenen anlam, çok daha etkin anlamlar ve biçimler taşır. Günümüzdeki bu yeni simge, gösterge olarak yer almakta ve göstergebilim tarafından incelenmektedir. Simge ile olan bağlantısından dolayı gösterge 'e bu bölümde incelenmiştir. Sanatın gelişiminin insanlığın gelişimi ile paralellik gösterdiği artık, bugün, tamamiyle kabul edilmiştir. Hatta sanatın; bu toplumsal gelişmeler sonucunda biçimlendiğini ve anlamlandığını söylememiz de yalnış olmaz. O zaman diyebiliriz ki; sanatın toplumsal olma özelliği vardır ve biz bunu gözardı edemeyiz. İşte buradan yola çıkarak kendi konumuzu irdelediğimizde simge ve sembolü birbirinden ayrı olarak incelememiz gerektiği sonucuna varıyoruz. Çünkü simge; sanatçının öznel tutumu doğrultusunda anlamlanıp biçimlenirken, sembol; toplumsal bir uzlaşma sonucunda imgeye belirli bir anlam yüklenip; gerek kendi biçiminde gerekse yeniden biçimlendirilmesiyle ortaya çıkan, yeni imgenin (sembol) toplum tarafından algılanması sonucu oluşur. Yani sembol, simgeye göre daha genel bir anlam taşır. İşte bu yüzden üçüncü bölümde sembolü tek başına ele alarak inceledik. Fakat, sunuda belirtmemiz gerekir ki her ne kadar birbirlerinden ayrı anlam ve işlevsellikleri olsada sanat tarihi çoğu zaman her ikisini birlikte kullanmıştır. Bizde bunu yadsımadan, sadece kendi bakış açımızla konuya yaklaşıyoruz. Ayrıca bu bölümde, sembolik form kavramıda incelenerek, tarihsel süreçte önemli bir yer alan sembolizm akımıda açıklanmıştır. Dördüncü bölümde ise, tek tek incelediğimiz imge, imgelem, simge ve sembolün oluşumu gerçekleştiren duyum, algı, soyutlama, yaratma, imgelem ve IVbiçimlendirme edimleri hem kendi karakteristik özelliklerinde hem de oluşumlarına olan etkileri açısından da incelenmiştir. Son bölüm de ise; imge, imgelem ve simgenin resimde kullanımı incelenirken sanatsal süreçte figüratif ve non-fıgüratif olarak yapılmış sanat eserlerinden, konunun anlaşılmasında etkili olacak resimler seçilmiştir. Bu resimler seçilirken özellikle bilinen sanatçıların eserleri olmasına dikkat edilerek; konunun tarihsel bir perspektif içinde anlaşılabilirliğinin arttırılmasına çaba gösterilmiştir. V