In vitro koşullar altında Salvia limbata C.A. MEY. (LAMIACEAE)'nin mikroçoğaltımı ve rejenere sürgünlerde toplam fenolik-flavonoid ve antioksidan aktivitelerinin araştırılması

Bu çalışmanın birinci aşamasında, Salvia limbata C.A. Meyer tohumları in vitro koşullarda çimlendirilerek steril sürgünler elde edildi. İkinci aşamada tohumlardan rejenere edilen sürgünlerin toplam fenolik-flavonoid içeriği ile antioksidan aktivite kapasiteleri araştırıldı. Geleneksel yöntemlerle tohumdan çoğaltımı zor olan S. limbata tohumları ½ MS (Murashige ve Skoog) besi ortamında, 20±2 ºC sıcaklıkta kısa sürede çimlendirildi. Elde edilen sürgünlerin rejenerasyon kapasitesini belirlemeye yönelik 0.5, 1.0 ve 2.0 mg/l 6-Benzilaminopurin (BAP), Kinetin (Kin) ve 0.1 mg/l Indol-3-Asetik Asit (IAA)'in kombine etkisi ayrı ayrı araştırıldı. BAP ve Kin grupları kıyaslandığında, 1.0 ve 2.0 mg/l BAP'lı MS besi ortamlarında gelişen sürgün sayısındaki (sırasıyla, 6.428±1.009–6.500±1.432) artış istatiksel olarak anlamlı bulundu. Kin destekli besi ortamlarında ise en yüksek sürgün sayısı (3.071±0.322) ve gelişimi 0.5 mg/l'de oluşmasına rağmen bu değer BAP oranlarına göre düşük bulundu. Test edilen sitokinin gruplarında gelişen sürgünlerin morfolojik gelişimi ile sürgün sayısının bitki büyüme düzenleyicileri (BBD)'nin çeşit ve konsantrasyonuna bağlı olarak değiştiği gözlemlendi. Bu nedenden dolayı sürgünlerin morfolojik gelişimi ve sürgün sayısını artırmaya yönelik sitokininler ile 0.1 mg/ml IAA'nın kombine etkisi test edildi ve daha sağlıklı, verimli sürgünlerin (6.357±0.464) 1.0 mg/l BAP+0.1 mg/l IAA içeren kültür besi ortamında geliştiği gözlemlendi. Prolifere sürgünlerin köklendirilmesinde 0.5, 1.0 ve 2.0 mg/l α-Naftalen Asetik Asit (NAA) ve IAA ile desteklenen 1/1 ve ½ MS besi ortamları kullanıldı. Tüm gruplarda, kök gelişimi gözlendi, ancak gerek kök boyu ve yoğunluğu gerekse sürgün gelişimi bakımından en iyi yanıt 1/1 MS uygulama gruplarında tespit edildi ve 2.0 mg/l IAA'da daha uzun ve yoğun kök gelişimi gözlemlendi Kademeli bir şekilde gerçekleştirilen aklimatizasyon işlemleri %50 başarıyla sonuçlandı. Çalışmanın ikinci aşamasında, uygulama ve kontrol grubunda yetiştirilen sürgünlerde toplam fenolik-flavonoid ve antioksidan aktivite analizleri yapıldı ve uygulama grubunda toplam fenolik (93.40±0.10 μg GAEs/mg ekstre) ve flavonoid (35.39±0.04 μg QEs/mg ekstre) içerik değerleri kontrol grubundan (sırasıyla 90.29±0 - 28.18±0 μg GAEs/mg ekstre) yüksek bulundu. Ekstrelerin konsantrasyon artışına paralel olarak artan antioksidan aktivite değerleri, kontrol sürgünlerinde daha yüksek ve pozitif kontroller ile uyumlu bulundu. Ancak 25 µg/ml konsantrasyonu hariç, uygulama grubunda gelişen sürgünlerin antioksidan aktivite değerleri genel olarak pozitif kontrollerden daha düşük olarak tespit edildi.