İnflamatuar bağırsak hastalığında öğün düzeni ve yaşam kalitesinin incelenmesi

Bu çalışmada hastaların beslenme durumları, beslenme alışkanlıkları ve besin tüketim sıklıkları ile öğün düzenleri değerlendirilmiş olup, bu veriler ışığında hastaların gastrointestinal semptomları, yaşam kaliteleri ve depresyon durumları ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya İnflamatuar Bağırsak Hastalığı tanısı konulmuş, iletişim sıkıntısı olmayan ve besin seçimini kendi başına yapabilen 18-75 yaş aralığındaki 50 birey dâhil edilmiştir. Kesitsel tipteki bu çalışma; İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi Gastroenteroloji Polikliniği'ndeki hastalar ile etik kurul izni akabinde başlamış olup, Ağustos 2023 ile Eylül 2023 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırma verileri; Genel Bilgiler ve Beslenme Davranışları Anketi, Besin Tüketim Sıklığı, 24 Saatlik Geriye Dönük Besin Tüketim Kaydı, İnflamatuar Bağırsak Hastalığında Yaşam Kalitesi Değerlendirme Anketi, Beck Depresyon Ölçeği ve Gastrointestinal Semptom Derecelendirme Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Çalışma sonucunda; Ülseratif kolit hastası bireylerin %20,0'ında (n=4) öğün atlanmakta olup, Crohn hastası bireylerde ise bu oran %40,0 (n=12) olarak tespit edilmiştir. Hastaların %82,0'ının (n=41) semptomlarını arttıran besinler olduğu ve bu besinlerin sırayla en çok; %21,0'ı (n=25) kuru baklagil, %14,3'ü (n=17) süt, %10,9'u (n=13) çiğ sebze olduğu, %50,0'ının (n=25) semptomlarını azaltan besinler olduğu ve bu besinlerin ise sırayla en çok; %18,2'si (n=12) yoğurt ve pişmiş sebze, %7,6'sı (n=5) pişmiş et olduğu belirlenmiştir. Hastaların besin tüketimleri incelendiğinde lif, B1 vitamini, B2 vitamini, B6 vitamini, C vitamini, folat, potasyum, kalsiyum, magnezyum ve demir alım düzeyleri yetersizdir. Hastaların öğün düzenleri değerlendirildiğinde; öğün atlayan bireylerin GİS semptom skorları, öğünlerini düzenli tüketen bireylere kıyasla daha yüksek bulunmuştur (p=0.020). Katılımcıların %14,0'ının (n=7) hafif depresyon ve %8,0'ının (n=4) orta şiddette depresyon grubunda oldukları belirlenmiş olup, Beck depresyon ölçeği toplam puanı ile İBH yaşam kalitesi ve GİS semptom skoru arasında negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0.001, p=0.044). Kadınların erkeklere kıyasla karın ağrısı puanları daha yüksektir (p=0.049). Sonuç olarak inflamatuar bağırsak hastalığı olan bireylerde beslenme durumunun ve öğün düzeninin, yaşam kalitesi ile GİS semptomlarını etkilediği tespit edilmiştir. Bu doğrultuda dengeli ve düzenli bir beslenme planı hastalığın yönetiminde önem teşkil etmektedir.