İnflamatuvar bağırsak hastalarında hastalıkla ilgili bilgilerin değerlendirilmesine yönelik kısa soru anketinin validasyonu

Amaç: Hayat boyu yaşam kalitesi ve iş gücü verimliliği olumsuz yönde etkilenen inflamatuvar bağırsak hastalarının problemlerinin saptanarak çözüm yolları üretilmesi ve hastalıkla mücadele edilmesi yönünde hastaların bilgi düzeyleri, bilinç ve farkındalık durumları son derece önemlidir. Bu çalışma 2012'de yayınlanan 'Development, validation and clinical assessment of a short questionnaire to assess disease-related knowledge in inflammatory bowel disease patients' 'İnflamatuar barsak hastalarında hastalıkla ilgili bilinç düzeyi ve bilgilerin değerlendirilmesine yönelik kısa soru anketi' nin Türk Toplumu İçin Geçerlik ve Güvenirliği' nin değerlendirilmesi bununla birlikte İnflamatuvar bağırsak hastalarının hastalıkla ilgili bilinç durumu tanımlamak ve bu durumu etkileyen değişkenleri belirlemek amaçlarıyla yapılmış bir çalışmadır. Gereç ve Yöntem : Çalışmaya Ocak 2015 - Haziran 2015 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Bilim Dalı İnflamatuvar Bağırsak Polikliniği'ne başvuran dahil olma kriterlerine uyan 150 inflamatuvar bağırsak hastası alınmıştır. Anket yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulanmış zamana bağlı güvenirliğini test etmek için 2 hafta sonra tekrarlanmıştır. Hastalıkla ilgili bilgilerin ve bilinç düzeyinin değerlendirilmesi için geliştirilmiş anket; toplam 9 kısa sorudan oluşan basit, kendi kendi uygulanabilir ve hastalık-spesifik bir ölçektir. Verilerin analizinde SPSS 15.0 paket programı kullanılmıştır. Sonuçlar : Hastaların yaş ortalaması 47.2±14.0, sağlıklı kontrollerin 38.4± 13.0 yıldır. Hastaların yaş ortalaması anlamlı olarak kontrollerin yaş ortalamasından yüksektir(p  0.001). Hastaların %40.0'ı sağlıklıların %51.4'ü kadındır. Hastalarla sağlıklı gönüllüler arasında cinsiyet açısından anlamlı fark yoktur (p  0.111). Eğitim düzeyine göre karşılaştırıldığında; hastaların %41.3'ü; sağlıklıların %7.1'i ilköğretim mezunudur. Sağlıklı gönüllülerde eğitim düzeyi hastalara göre anlamlı olarak daha yüksektir(p  0.000). Ankete verdikleri yanıtların dağılımına göre incelendiğinde 'İçki içmek' olan soru 5 dışında tüm sorularda hasta ve kontrol grubunda yanıt dağılımları anlamlı olarak farklıdır. İBH ile ilgili ankette doğru yanıtlar hastalar tarafından sağlıklı gönüllülere göre daha yüksek sıklıkta cevaplanmıştır(p  0.001). Tartışma : Çalışma sonucunda İBH kısa soru anketinin hastalarda daha büyük oranda doğru cevaplandığı tespit edlimiş; verilen yanıtlara göre hastalıkla ilgili bilgi ve bilinç düzeyleri sağlıklı gönüllülere göre hastalarda daha yüksek saptanmıştır. Anket inflamatuvar bağırsak hastalığı olanlarda ayırtedici özelliğe sahiptir. Dolayısıyla bu anketin kullanılması hastalarının problemlerinin anlaşılarak çözüm yolları üretilmesinde ve hastalıkla mücadelede büyük katkılar sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler: inflamatuvar bağırsak hastalığı, bilgi düzeyi, hasta farkındalığı