İnflamatuvar bağırsak hastalığı'nda hepatobiliyer tutulum

Giriş ve Amaç: İnflamatuvar bağırsak hastalarında HH taraması önemlidir, çünkü yetişkinlerin yaklaşık % 5'inde ileride karaciğer hastalığı gelişmektedir. HH hastalığın doğal seyrinde her an ortaya çıkabilir. İBH'deki hepatobiliyer hastalıkların geniş spektrumundan dolayı, literatürde bildirilen anormal karaciğer fonksiyon testleri prevalansı büyük ölçüde değişmektedir. Aslında karaciğer fonksiyon testlerinde geçici yükselmelerde dikkate alındığında, prevalans % 3'ten % 50' ye kadar yükselmektedir. İBH'da oluşan HH hastaların sağ kalımını etkilediği için hastaların erken tanı ve tedavisi önem arz etmektedir. Bu çalışmada Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'inde İBH tanısı alan hastalarda hepatobiliyer sistem tutulumunu araştırmak, elde edilen verileri literatürdeki verilerle karşılaştırmağı amaçlıyoruz. Metod: Bu çalışmada Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Gastroenteroloji kliniğinde Ocak 2015-Aralık 2017 tarihleri arasında, İBH tanısıyla takip edilen 18 yaş ve üstü 465 hasta (260 E, 210 K, ort. yaş: 44.45± 12.71, 264 CH, 201 ÜK) verileri retrospektif olarak değerlendirildi. Demografik, klinik, labaratuvar veriler ve görüntülemeler Hastane Bilgi Yönetimi Sistemi Probel üzerinden kayıt edildi. Anormal karaciğer fonksiyon testleri AST, ALT, ALP, GGT ve TB'de artış olarak değerlendirildi. Karaciğer fonksiyon testlerinden sadece birinde artış olan hastalar normal karaciğer fonksiyon testleri grubuna dahil edildi. CRP seviyesinin 5 mg/dL'den yüksek olması aktif İBH olarak kabul edild Bulgular: KCFT'si incelenen 458 hastadan 80 (%17.5)'inde anormal karaciğer fonksiyon testleri saptandı. Anormal KCFT prevalansı açısından her iki İBH (ÜK; %13.6, CH; %20.4, p=0.060) tipi arasında farklılık bulunmadı. Çalışmamızda anormal karaciğer fonksiyon testleri olan hastaların %75.3'ünde normal karaciğer fonksiyon testleri olan hastaların ise % 57.9'unda karaciğer hastalığı mevcuttu. 465 İBH hastasından batın görüntülemesi olan 369 hastanın 225'inde (%61) hepatobilyer sisteme ait bir bulgu ve/veya hastalık saptandı. HH Crohn hastalarında (% 65.9); ÜK hastalarından (%52.6) daha yüksek saptandı (p=0.011). Çalışmamızda normal ve yüksek CRP değerleri ile normal ve yüksek KCFT değerleri arasında anlamlı farklılık saptanmıştır (p=0.000). Çalışmamızda Anormal KCFT prevalansı aktif İBH hastalarında remisyonda olan İBH hastalarına kıyasla daha yüksek saptandı (%24.4 vs %10.8, p=0.000). Anormal KCFT prevalansı 5-ASA bileşenleri ve MTX kullanan hastalarda (%16.4 vs %10) kullanmayan hastalara (%27 vs %17.8) kıyasla daha az saptandı. Kortikosteroidler, immunosupresif, antibiyotik ve TNF-antagonistleri gibi ilaçları kullanan hastalarda normal ve anormal karaciğer fonksiyon testleri prevalansında farklılık saptanmadı. İncelediğimiz İBH'lı hastalarda literatürden farklı olarak Kolelitiazis açısından CH ve ÜK arasında farklılık saptanmadı (%10.8 vs % 8.8, p=0,539). Genel popülasyonda hepatosteatoz görülme sıklığı %14-30 arsındadır. Çalışmamızda Hepatosteatoz İBH hastalarının %38'inde saptandı ve CH ve ÜK arasında hepatostetoz açısından anlamlı farklılık bulunmadı (%38.5 vs %38.5, p=0.845). HM açısından CH ve ÜK arasında farklılık bulunmadı (%32.2 vs %30.1). 5 hastada ( 3 ÜK, 2 CH) PSK saptandı. CH tanılı bir hastada ise OİH saptandı. Sonuç: Verilerimiz semptomların yokluğunda bile, anormal karaciğer fonksiyon testlerinin yüksek insidansı göz önüne alındığında, İBH hastalarında karaciğer fonksiyon testlerinin takip edilmesi gereğini ortaya koymaktadır. Anahtar kelimeler: Hepatobiliyer hastalık; inflamatuvar bağırsak hastalığı; anormal karaciğer fonksiyon testleri.