İngiliz yıllık raporlarında Kemalist Türkiye ve nasyonal sosyalist Almanya (1933-1938)

1933'te Adolf Hitler'in Almanya'da yönetimi ele geçirmesiyle Avrupa aşamalı olarak iki kampa bölündü: Birinci Dünya Savaşı'nın ardından kurulan Versailles sisteminin yıkılmasını isteyen revizyonistler ve statükonun ve barışın korunmasını hedefleyen anti- revizyonistler. Nazi Almanyası revizyonist devletlerin başını çekiyordu, çünkü nasyonal sosyalizm çatışmayı yücelten ve savaş üreten ırkçı ve yayılmacı bir ideolojiydi. Almanya'nın Birinci Dünya Savaşı'ndaki müttefiki Türkiye de aynı dönemde bağımsız ve saygın bir devlet olarak hem Almanya'yla, hem de Avrupa'da statükonun öncüsü İngiltere'yle yakın ilişkiler kuruyordu. Bu tezin amacı, İngiltere'nin Ankara'daki büyükelçilik personelinin hazırladığı yıllık raporlar temelinde, Türk belgelerinden, gazetelerden ve ikincil kaynaklardan da yararlanarak; Türkiye'nin nasyonal sosyalist Almanya ile kurduğu diplomatik ve ideolojik ilişkilerin irdelenmesi, revizyonizm ve anti-revizyonizm ayrışmasında Türkiye'nin konumunun saptanması ve ulusçu bir devrim olan Kemalizm'in nasyonal sosyalizmle hangi alanlarda örtüşüp hangi alanlarda ayrıştığının incelenmesidir. Türkiye'nin 1930'larda Almanya'yla kurduğu yoğun ekonomik ilişkilere karşın nasyonal sosyalizmin ayrıksı örnekler dışında Atatürk Türkiyesinde geniş ilgi görmediği, Türkiye'nin kendini anti-revizyonist devletlerle hizaladığı, İngiltere ile ve Cumhuriyet'in diplomatik geleneklerine uygun olarak Rusya ile dostluğuna önem verdiği saptanmıştır. İngiliz yıllık raporlarında da 1933-1938 arasında Türkiye'nin devlet politikasında ya da kamuoyu tutumunda anlamlı nasyonal sosyalizm yanlılığı bulgusu bulunmamaktadır. Kemalist ilkelerin yüzeysel bazı koşutluklar dışında nasyonal sosyalizmle yapısal benzerlik koşutluk ya da amaç birlikteliği taşımadığı bulgusuna ulaşılmıştır. 1938 itibariyle Türkiye rotasını diplomatik ya da ideolojik olarak çatışma, nasyonal sosyalizm ve faşizmden değil, demokrasiden ve barıştan yana çizmiştir.