Translation quality assessment of tse standards in the field of construction translated from English into Turkish: Examining the effect of commission in the light of Skopos Theory

Hızla küreselleşen dünyada, seri üretime duyulan ihtiyaç standartların ve çevirilerinin gerekliliğini arttırmıştır. Türkiye'nin milli standardizasyon kuruluşu olan Türk Standartları Enstitüsü (TSE), 2016 yılında çeviri politikasında radikal bir değişikliğe gitti ve bunun sonucunda yeni bir standart hazırlama ve çeviri kılavuzu ortaya çıktı. Bu kılavuz, Skopos kuramına göre çeviri komisyonu olarak adlandırılmaktadır. Bu çalışma, ortaya çıkan bu kılavuzun sonucunda standartların çeviri kalitesinde bir artış olup olmadığını belirlemek için 2016 yılından önce ve 2016 yılından sonra İngilizceden Türkçeye çevrilmiş standartların kalitesini değerlendirmeyi amaçlar. Bu amaçla, 2016 yılından önce çevirisi yapılmış, rastgele seçilen 10 inşaat standardından oluşan Derlem 1 (D1) ile 2016 yılından sonra çevirisi yapılmış, rastgele seçilen 10 inşaat standardından oluşan Derlem 2 (D2), Multidimensional Quality Metrics (MQM) (Lommel, Burchardt & Uszkoreit, 2015) çeviri kalitesi değerlendirme modeline göre değerlendirildi. Her bir korpusta bulunan çeviri hataları bu modelin on yedi farklı hata türüne göre sınıflandırıldı ve önem derecesine göre değerlendirildi. Çeviri komisyonunun 2016 yılında takdim edilmesinden sonra D2'nin çeviri kalitesinde herhangi bir artış olup olmadığını tespit etmek amacıyla D1 ve D2'nin çeviri kalitesi analizlerinin sonuçları karşılaştırıldı. Nicel veri analizi, D1'de 544 çeviri hatası olduğunu, D2'de ise hata sayısının 314'e düştüğünü ortaya çıkardı. İstatistiksel analiz, komisyonun varlığının çeviri kalitesini önemli ölçüde artırdığını ortaya koydu. Niteliksel analiz ise, iki korpus arasındaki hata şablonunun farklı olduğunu ortaya çıkardı: D1'de çeviri hataları, hata kategorine istatistiksel olarak homojen bir şekilde dağılmışken, D2'de hataların büyük bir kısmı Fluency [akıcılık] kategorisinde kalmıştır. Bu durum 2016 tarihli kılavuzun özelliklerine dayandırılabilir. Sonuç olarak, bu çalışma, çeviri komisyonunun varlığının çeviri kalitesini arttıracağı konusunda kanıt sunar ve Vermeer'in, çeviri sürecine başlamadan önce tercümanlara düzgün tanımlanmış bir çeviri komisyonu verilmesinin çeviri kalitesini arttırdığı fikrini destekler. Anahtar Kelimeler: Çeviri Kalitesi Değerlendirmesi, Multidimensional Quality Metrics (MQM), Skopos Kuramı, Standartlar, Teknik Çeviri